Αυτό είναι το περίεργο έθιμο της άνοιξης στα χωριά της Λάρισας με την «περιφρονημένη» κοπέλα (φωτο)

Έθιμα ξεχασμένα στο χρόνο που αναβιώνουν πλέον κυρίως μέσα από σχολικές παραστάσεις και από πολιτιστικούς συλλόγους, έθιμα που κάποτε θεωρούνταν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας σε μία εποχή που η πίστη των ανθρώπων για την επίτευξη του μη πραγματικού ήταν μεγάλη, έθιμα που αποτέλεσαν έμπνευση για πολλούς καλλιτέχνες, ποιητές, ζωγράφους, φωτογράφους. Κάποια από αυτά τα έθιμα κρύβουν μία ξεχωριστή σημασία πάνω στα οποία οι πρόγονοι μας «πατούσαν» για να βρουν τη χαμένη τους ελπίδα, όταν είχαν την ανάγκη να κρατηθούν από κάπου σε περιόδους που τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά για τους ίδιους.

Ένα από αυτά τα έθιμα το οποίο τελούνταν σε πολλές αγροτικές περιοχές, μεταξύ αυτών και σε χωριά της Λάρισας και το οποίο ήταν εκείνο που αναπτέρωνε τις ελπίδες της αγροτικής κοινωνίας μίας άλλης εποχής, ήταν το λεγόμενο έθιμο της  «περπερούνας» που πιθανότατα πήρε το όνομά του από τα χρυσά βυζαντινά νομίσματα «πέρπερα» όπως τα «ρουγκάτσια» με τη βυζαντινή «ρόγα», την αμοιβή των στρατιωτών.

Σε πολλές αγροτικές περιοχές κατά την διάρκεια του χρόνου συνήθιζαν να κάνουν διάφορες λιτανείες για την πρόκληση βροχής που ήταν απαραίτητη για την βλάστηση των καλλιεργειών. Η Περπερούνα που θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε και ως «το χορό της βροχής» τελούνταν συνήθως την άνοιξη, που είχαν ανάγκη τις βροχές για να αρχίσουν οι σπόροι να βλασταίνουν, αλλά και το φθινόπωρο που είχαν ανάγκη τα πρωτοβρόχια για να προετοιμαστεί το χώμα και να γίνει η σπορά.

Η τέλεση της Περπερούνας γινόταν με έναν ιδιαίτερο τρόπο καθώς οι γυναίκες του χωριού διάλεγαν συνήθως ένα κορίτσι ή νεαρή κοπέλα που ήταν ορφανή, φτωχή και περιφρονημένη. Ήταν σημαντικό το κορίτσι που θα υποδυόταν την Περπερούνα να είχε αυτά τα χαρακτηριστικά, γιατί πίστευαν ότι έτσι θα ήταν ευκολότερο να κερδίσουν την εύνοια του Θεού. Έντυναν την κοπέλα με ψάθες, φτέρες, μυρτιές και άλλα πράσινα φυτά και γυναίκες και άλλες κοπέλες περπατούσαν μαζί της σε όλο το χωριό τραγουδώντας.

Πολύς κόσμος μαζευόταν και της έριχνε κανάτες με νερό. Το ίδιο έκαναν και οι νοικοκυρές όταν περνούσε έξω από τα σπίτια τους. Η κοπέλα που ήταν η Περπερούνα συμβόλιζε τη φύση και το νερό που έπεφτε στη γη από τα πράσινα φυλλώματα, συμβόλιζε το νερό της βροχής που θα ερχόταν και θα έσωζε τις σοδειές. Πολλές φορές, εκτός από νερό, πετούσαν και χρήματα ή έδιναν αλεύρι και αυγά, τα οποία μετά χρησιμοποιούνταν για να φτιαχτούν πίτες, που μοιράζονταν σε όλη την κοινότητα.  Ο κόσμος που ακολουθούσε τραγουδούσε τους εξής στίχους:

Περπερούνα περπατεί, το Θεό παρακαλεί

για να βρέξει μια βροχή, μια βροχή μια σιγανή.

Θέ μου βρέξε μια βροχή, μια βροχή μια σιγανή,

μια βροχή μια σιγανή, μια βροχή καλή βροχή.

Μια βροχή καλή βροχή κι άλλη μια καλύτερη

για να γίνουν τα σιτάρια και της γης τα χορταράκια.

Να φυτρώσουν και ν’ ανθίσουν και τον κόσμο να πλουτίσουν

τα σιτάρια, τα μπαμπάκια και τα δροσερά χορτάρια.

Μπάρες, μπάρες το νερό και το γέννημα σωρό.

Μπάρες, μπάρες τα νερά μπάρες, μπάρες τα κρασιά.

Ιστορικά η Περπερούνα τελούταν σε πολλά χωριά της Λάρισας όπως ο Πλατύκαμπος και η Νίκαια καθώς η οικονομία τους βασιζόταν απόλυτα στην καλλιέργεια των σιτηρών και η ανομβρία αποτελούσε τη μεγαλύτερη απειλή.

Χρήστος Μπούρας