Βόλος: Όταν η ιστορία γκρεμίζεται – Η πόλη χάνει σταδιακά την αρχιτεκτονική της ταυτότητα (βίντεο)

Μια αργή αλλά βαθιά αλλαγή φαίνεται να συντελείται τα τελευταία χρόνια στον Βόλο, μια πόλη που άλλοτε ξεχώριζε για τη μοναδική συνύπαρξη της θάλασσας με την αρχιτεκτονική της κληρονομιά. Νεοκλασικά αρχοντικά, ιστορικά κτίρια και δείγματα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής, που για δεκαετίες αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι της φυσιογνωμίας της πόλης, παραχωρούν πλέον τη θέση τους σε σύγχρονες πολυκατοικίες, αλλάζοντας δραστικά την εικόνα του αστικού τοπίου.

Κάθε κατεδάφιση ενός παλιού κτιρίου δεν σημαίνει μόνο την απώλεια ενός ακόμη οικοδομήματος. Για πολλούς κατοίκους της πόλης, πρόκειται για την εξαφάνιση ενός κομματιού της συλλογικής μνήμης, μιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς που συνδέεται με την ιστορία και την ταυτότητα του Βόλου.

Η λεγόμενη «τσιμεντοποίηση» της πόλης δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο. Αντίθετα, είναι αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης διαδικασίας κατά την οποία πολλά κτίρια ιστορικής αξίας εγκαταλείπονται ή αφήνονται να φθαρούν, μέχρι να οδηγηθούν τελικά στην κατεδάφιση και την αντικατάστασή τους από νέες κατασκευές. Σε αρκετές περιπτώσεις, η προοπτική της αντιπαροχής λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο για την εγκατάλειψη και την τελική αξιοποίηση των οικοπέδων με νέες πολυκατοικίες.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με ειδικούς, η απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς επιδεινώνει την κατάσταση. Το Υπουργείο Πολιτισμού κατηγορείται συχνά για περιορισμένη παρέμβαση και για γραφειοκρατικές διαδικασίες που δεν διευκολύνουν τη διάσωση ιστορικών κτιρίων. Παράλληλα, η έλλειψη οικονομικών κινήτρων ή φορολογικών ελαφρύνσεων για τους ιδιοκτήτες διατηρητέων ακινήτων καθιστά δύσκολη τη συντήρηση και αποκατάστασή τους.

Έτσι, ο Βόλος κινδυνεύει να χάσει σταδιακά τη μοναδικότητα των παλιών συνοικιών του, καθώς κτίρια με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αξία εγκαταλείπονται και μετατρέπονται σε ερείπια, ενώ θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως πολιτιστικοί χώροι ή σημεία αναφοράς της πόλης.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο αρχιτέκτονας Δημήτριος Καραγκούνης, επίτιμος προϊστάμενος του Τμήματος Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών της ΕΦΑ Λάρισας, παρουσιάζει σε σχετικό βίντεο ένα οδοιπορικό στον Βόλο, εστιάζοντας σε λιγότερο γνωστά αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέροντα κτίρια της πόλης. Μέσα από την περιήγησή του, σχολιάζει τη σημερινή τους κατάσταση και αναδεικνύει την ανάγκη προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς πριν αυτή χαθεί οριστικά.

Όπως επισημαίνουν όσοι ασχολούνται με το ζήτημα, η ιστορία μιας πόλης δεν βρίσκεται μόνο στα μουσεία ή στα αρχεία, αλλά κυρίως στους δρόμους και στα κτίριά της. Και στον Βόλο, η μάχη για τη διατήρηση αυτής της ιστορίας φαίνεται να γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη.