Βασικές επιλογές για το Εθνικό Απολυτήριο

Του Νίκου Ράπτη

Ενόψει του σχετικού διαλόγου, επιτρέψτε μου να προτείνω ορισμένα χαρακτηριστικά που νομίζω πως θα ήταν καλό να έχει ο νέος τρόπος εισαγωγής στα ΑΕΙ.

1. Ενιαίο Λύκειο

Δεν χρειάζονται «κατευθύνσεις», κατά πάσα πιθανότητα ούτε καν «τεχνικά λύκεια». Το πρόγραμμα διδασκαλίας του Λυκείου μπορεί να διαρθρωθεί σε πέντε διδακτικές περιοχές, ως εξής: (1) Ελληνική Γλώσσα (2) Ξένες Γλώσσες (3) Θετικές επιστήμες και Μαθηματικά (STEM) (4) Κοινωνικές επιστήμες (5) Τεχνική εκπαίδευση. Βασικός στόχος είναι η γνώση να γίνει πιο «πλατιά» και λιγότερο «βαθιά» και -παράλληλα- το κέντρο βάρος να μετακινηθεί προς δεξιότητες που δεν υπερκαλύπτονται με ευκολία από την ΑΙ: κριτική αποτίμηση, συσχετισμοί μεταξύ διαφόρων επιστημονικών πεδίων, αυθεντική γραπτή έκφραση κ.λπ.

2. Ενδοσχολική βαθμολογία

Η βαθμολόγηση των εξετάσεων μπορεί να γίνεται σε σχολικό επίπεδο (ή σε ομάδες σχολείων). Ο «βαθμολογικός πληθωρισμός» θα αποφευχθεί εάν η αξιολόγηση αφορά τη σχετική θέση του κάθε «γραπτού» (ή του προς βαθμολόγηση παραδοτέου) σε μία στατιστική κατανομή. Π.χ. το 5% των ανώτερων βαθμών να αξιολογείται με Α+. Από το 5% έως το 15% με Α. Από το 15% έως το 30% με Α-. Από το 30% έως το 50% με Β+. Από το 50% έως το 70% με Β. Από το 70% έως το 85% με Β-. Από το 85% έως το 95% με Γ+. Από το 95% έως το 100% με Γ.

Φυσικά, αποκλείεται κάθε συζήτηση για «ισοβαθμίες» κ.λπ.

3. Πολλαπλές γραπτές εξετάσεις

Η ανώνυμη γραπτή εξέταση μπορεί να αφορά π.χ. πέντε δοκιμασίες (μία σε κάθε περιοχή) στην Α’ Λυκείου, δέκα στη Β’ Λυκείου (δύο στην κάθε περιοχή), και δεκαπέντε (τρεις σε κάθε περιοχή) στην Γ’ Λυκείου. Για να λάβει το Εθνικό Απολυτήριο κάθε μαθητής, θα πρέπει να έχει τουλάχιστο δύο (2) αξιολογήσεις με βαθμό Β- ή ανώτερο σε κάθε περιοχή. Την κατανομή των εξετάσεων στον χρόνο και τη φύση της εξέτασης την αποφασίζει το κάθε εκπαιδευτήριο (ή η κάθε ομάδα εκπαιδευτηρίων).

4. Επιλογή βαθμολογιών από τον μαθητή

Από τη. στιγμή που λάβει το Εθνικό Απολυτήριο, κοινοποιούνται ηλεκτρονικά στα ΑΕΙ της επιλογής του κάθε μαθητή οι δέκα καλύτεροι βαθμοί (από τους τριάντα) στη συνολική του βαθμολογία. Εννοείται πως κάθε πανεπιστημιακή σχολή (ή τμήμα) θα έχει κοινοποιήσει τους συντελεστές με τους οποίους θα υπολογίζει κάθε βαθμό για να αποφασίσει ποιους θα εγγράψει (π.χ. η Νομική Αθηνών μπορεί να βάλει 40% στην Ελληνική Γλώσσα, 30% στις Κοινωνικές επιστήμες, 15% στις Ξένες Γλώσσες, 10% στο STEM και 5% στην τεχνική εκπαίδευση.

Πλεονεκτήματα της πρότασης

1. Το Λύκειο αναβαθμίζεται σε πραγματικό σχολείο, αλλά και σε χώρο προετοιμασίας για τις εξετάσεις.
2. Τα παιδιά λαμβάνουν γενική μόρφωση, χωρίς να «εξειδικεύονται» ανοήτως σε πρώιμη ηλικία.
3. Οι γραπτές εξετάσεις «αποδραματοποιούνται».
4. Ελαχιστοποιείται ο ρόλος του τυχαίου στην αξιολόγηση του μαθητή («καλές» μέρες, «στριφνά» θέματα κ.λπ).
5. Η τεχνική εκπαίδευση και η γλωσσομάθεια αφορούν όλα τα παιδιά
6. Η ποσοστιαία κατανομή της βαθμολογίας δίνει τη δυνατότητα να δοκιμαστούν διάφοροι τρόποι αξιολόγησης (ακόμα και παρουσιάσεις, ομαδικές ή ερευνητικές εργασίες κ.λπ)
7. Οι ευρύτατες «περιοχές» ευνοούν το «άπλωμα» της γνώσης, την κριτική σκέψη, την έρευνα κ.λπ, και αποθαρρύνουν το «βάθεμα» που συχνά εξελίσσεται σε εγκυκλοπαιδισμό και απομνημόνευση, εντελώς αντιπαραγωγικά στην εποχή της ΑΙ.
8. Η ποσοστιαία βαθμολόγηση θα δημιουργήσει κινητικότητα στον μαθητικό πληθυσμό, που θα εξισορροπεί τις εκπαιδευτικές (κοινωνικές) ανισότητες και θα αποτρέπει τη δημιουργία σχολείων «σκουπιδοτενεκέδων».

ΥΓ: Μπορεί (και πρέπει) να σχεδιασθεί και μία 6^η περιοχή (τέχνες και σωματική αγωγή) στην οποία η «βαθμολογία» θα αφορά διαδικασίες και δοκιμασίες που δεν προσιδιάζουν με την παραδοσιακή γραπτή εξέταση. Έως ότου βρεθούν αυτές, η περιοχή αυτή μπορεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα διδασκαλίας αλλά να μην εμπλέκεται με την επιλογή στα ΑΕΙ (πλην των ΤΕΦΑΑ και των σχολών καλών τεχνών) όπου μπορεί να ισχύσει το status quo.

Ο Νίκος Ράπτης είναι ιδιοκτήτης ιδιωτικού σχολείου και εκπαιδευτικός