Το «Άγιο Δισκοπότηρο» των Πανελλαδικών και το Εθνικό Απολυτήριο

Τριάντα χρόνια τώρα, κυβερνήσεις διαφορετικών ιδεολογικών αποχρώσεων επιχειρούν να θεραπεύσουν τις παθογένειες του Λυκείου μέσω της θέσπισης «Εθνικού Απολυτηρίου». Τριάντα χρόνια συζητούμε πώς θα αγγίξουμε το «άγιο δισκοπότηρο» των Πανελλαδικών εξετάσεων, χωρίς όμως να τολμούμε. Το «αδιάβλητο» έχει αναχθεί σε τοτέμ. Και πράγματι, σε μια χώρα που κουβαλά παράδοση αναξιοκρατίας, η διασφάλιση της διαφάνειας αποτελεί κατάκτηση. Όμως αρκεί;

Η απόλυτη προσήλωση στο «αδιάβλητο» αφήνει αναπάντητο το ουσιαστικότερο ερώτημα: Τι σχολείο θέλουμε; Θέλουμε ένα Λύκειο που εξαντλείται στην προετοιμασία για μία μόνο τελική εξέταση; Ή θέλουμε μια βαθμίδα με παιδαγωγική αυτονομία, που καλλιεργεί τη δημιουργικότητα, την κριτική σκέψη και την ουσιαστική γνώση; Οι Πανελλαδικές είναι  αναμφίβολα ένας από τους θεσμούς που απολαμβάνουν κοινωνική εμπιστοσύνη. Ωστόσο, η εμπιστοσύνη αυτή δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι ακινησίας. Το άλλοθι αυτό μου φέρνει στο νου κάτι που λέει χαριτολογώντας ένας καλός γνωστός μου: «Κοιτάμε το «αδιάβλητο» τόσο, που είναι σαν να διαλέγουμε ποδοσφαιριστές μετρώντας «αδιάβλητα» την επίδοσή τους στην κολύμβηση…»

Στο πλαίσιο του διαλόγου για το Εθνικό Απολυτήριο, φαίνεται ότι οι Πανελλαδικές δεν θα καταργηθούν. Αντίθετα, επιχειρείται η ενίσχυση της αξιοπιστίας του ίδιου του Λυκείου. Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι τα εξεταζόμενα θέματα να προκύπτουν μόνο από την τράπεζα θεμάτων, χωρίς τη συμμετοχή -κατά 50%- των διδασκόντων καθηγητών. Παράλληλα εξετάζεται και η σύσταση ειδικού σώματος βαθμολογητών, αφού δεν θα διορθώνουν στις προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις οι διδάσκοντες καθηγητές. Το σώμα αυτό θα βαθμολογεί ανώνυμα τα γραπτά, όπως ισχύει και στις πανελλαδικές εξετάσεις. Τα γραπτά μάλιστα θα ψηφιοποιούνται σε ειδική πλατφόρμα, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η διαφάνεια και η αντικειμενικότητα.

Επιπλέον συζητείται η δημιουργία ψηφιακού φακέλου για κάθε μαθητή ενδοσχολικά. Στόχος είναι η καταγραφή αυτή να αποτυπώνει την πορεία κάθε μαθητή και να ελέγχεται αρτιότερα η συνάφεια της ενδοσχολικής βαθμολόγησης και της γραπτής επίδοσης των μαθητών. Θα προστατεύονται έτσι και οι εκπαιδευτικοί από πιέσεις για υψηλούς βαθμούς. Υπό σκέψη είναι και η προσαρμογή του προφορικού βαθμού στον γραπτό, όπως ίσχυε και παλαιότερα.

Ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου θα προκύπτει από συνυπολογισμό της επίδοσης και των τριών τάξεων του Λυκείου, με διαφορετικούς συντελεστές βαρύτητας. Έτσι, το απολυτήριο παύει να αποτελεί «κεκτημένο», μετατρέπεται μάλιστα σε ουσιαστικό δείκτη γνώσεων και συνέπειας. Τα πανεπιστήμια θα μπορούν να το προσμετρούν για την επιλογή των εισακτέων, ενώ σε τμήματα χαμηλής ζήτησης το Εθνικό Απολυτήριο ίσως θα αποτελέσει τη μόνη προϋπόθεση εισαγωγής, καθιστώντας αχρείαστη την ειδική βάση εισαγωγής (Ε.Β.Ε.).

«Ζούμε σε χώρα που δεν έχει Λύκειο», έλεγε ένας παλιός Υπουργός Παιδείας. Αν, λοιπόν, το Εθνικό Απολυτήριο σχεδιαστεί με σοβαρότητα, διαφάνεια και παιδαγωγικό όραμα, μπορεί να αποτελέσει όχι απλώς μια ακόμη «μεταρρύθμιση», αλλά μια ουσιαστική επανεκκίνηση για το Λύκειο. Ας μην πέσουμε πάλι στην παγίδα-μοτίβο ότι κάθε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση είναι εκ των προτέρων αντιεκπαιδευτική…

Νίκος Ντόλας, Φιλόλογος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Πολιτευτής ΝΔ