Σαντορίνη: Όλα τα συμπεράσματα έναν χρόνο μετά τη σεισμο-ηφαιστειακή κρίση – Πάνω από 21.000 σεισμοί

Το χρονικό της σεισμο-ηφαιστειακής κρίσης στη Σαντορίνη το 2025 και τα συμπεράσματα των επιστημόνων των μόνιμων επιτροπών «Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης» και «Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου» παρουσιάστηκαν σε ειδική εκδήλωση με τίτλο «Η Σεισμο-ηφαιστειακή κρίση της Σαντορίνης. Ένας χρόνος μετά. Αποτελέσματα και Συμπεράσματα», που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, παρουσία του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννη Κεφαλογιάννη.

Καραστάθης: «Σμηνοσειρά» με κυρίως τεκτονικό χαρακτήρα, αλλά και στοιχεία μαγματικής διείσδυσης

Ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Βασίλης Καραστάθης, χαρακτήρισε τη σεισμική κρίση του 2025 στην περιοχή Αμοργού – Σαντορίνης ως σμήνος σεισμών (σμηνοσειρά). Όπως ανέφερε, η πλειονότητα των σεισμών είχε τεκτονικό χαρακτήρα, ωστόσο υπήρχε και «αρκετά σημαντικό ποσοστό» με χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε διείσδυση μαγματικών ρευστών.

«Η διείσδυση αυτή προκάλεσε την ενεργοποίηση σημαντικών τεκτονικών ζωνών. Έτσι προκλήθηκε μία “τεκτονομαγματική” ακολουθία», σημείωσε.

Ο κ. Καραστάθης τόνισε ότι επρόκειτο για «εξαιρετικά σπάνια κρίση» ως προς το πλήθος των σεισμών και το μικρό χρονικό διάστημα στο οποίο εκδηλώθηκαν.

Πάνω από 21.000 σεισμοί από 26/1 έως 30/6 – Οι 19.523 μέσα στο πρώτο τρίμηνο

Σύμφωνα με την ανάλυση του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, στο διάστημα 26 Ιανουαρίου έως 30 Ιουνίου 2025καταγράφηκαν περισσότεροι από 21.000 σεισμοί με αναθεωρημένες λύσεις από αναλυτές του Ινστιτούτου, εκ των οποίων οι 19.523 σημειώθηκαν μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2025.

Ως χαρακτηριστικό μέτρο σύγκρισης, ο κ. Καραστάθης ανέφερε ότι σε όλη την Ελλάδα το 2023 και το 2024 εκδηλώθηκαν 64 και 90 σεισμοί αντίστοιχα με μέγεθος ≥ 4 Ρίχτερ. Αντίθετα, το 2025 και σε διάστημα μόλις 11 ημερών (από 2/2 έως 12/2), ο αριθμός των σεισμών ≥ 4 Ρίχτερ στη Σαντορίνη έφτασε τους 216.

Προηγήθηκε ήπια «διέγερση» του ηφαιστείου – Ασθενέστερη από το 2011-2012

Το φαινόμενο, όπως σημείωσε, ήρθε χρονικά αμέσως μετά από διέγερση του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που παρατηρήθηκε στο διάστημα 24/8 έως 24/1 και περιλάμβανε αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας και των παραμορφώσεων. Η συγκεκριμένη διέγερση, όπως διευκρινίστηκε, ήταν σαφώς ασθενέστερη σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο 2011-2012.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι όλοι οι σεισμοί και οι χιλιάδες μικροσεισμοί αναλύθηκαν με ιδιαίτερη προσοχήαπό τους αναλυτές του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου.

«Δεκάδες σεισμοί σε λίγα λεπτά» – Τεράστιος όγκος εργασίας και νέες μέθοδοι ανάλυσης

Κατά τη διάρκεια της κρίσης, οι σεισμοί εκδηλώνονταν με εξαιρετικά υψηλή συχνότητα, σε ορισμένες περιπτώσεις δεκάδες μέσα σε πολύ λίγα λεπτά, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την άμεση και πλήρη επεξεργασία όλων των δεδομένων ακόμη και με αυτόματους τρόπους.

Όπως εξήγησε ο κ. Καραστάθης, το αυτόματο σύστημα εντοπισμού επικέντρων δεν μπορούσε να ανταποκριθεί πλήρως, καθώς η αλληλοεπικάλυψη σημάτων αύξανε τον κίνδυνο λανθασμένων λύσεων. Για τον λόγο αυτό:

• υιοθετήθηκαν αυστηρότερα κριτήρια για τους σεισμούς που εντοπίζονταν και δημοσιοποιούνταν σε πραγματικό χρόνο και οι οποίοι περνούσαν από επεξεργασία αναλυτών,
• για τους μικρότερους σεισμούς χρησιμοποιήθηκαν αυτόματα συστήματα μηχανικής μάθησης,
• ακόμη και εκεί καταγράφονταν «πολλά λάθη» και «ψευδείς σεισμοί», τα οποία διόρθωνε η ειδική ομάδατου Ινστιτούτου,
• στη συνέχεια, σε δεύτερο χρόνο, οι χιλιάδες σεισμοί υπέστησαν ολική επεξεργασία έναν προς έναν από τους αναλυτές.

«Ο όγκος εργασίας ήταν τεράστιος», είπε, εξηγώντας ότι η ομάδα αποφάσισε να πραγματοποιηθεί η ανάλυση «κατά τα συνήθη», ώστε να διατηρηθεί η συνέχεια των καταλόγων σεισμικότητας χωρίς κενά. Ανέφερε ακόμη ότι τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν τον Αύγουστο στη Λισαβόνα, στο Παγκόσμιο Συνέδριο, ενώ ακολούθησαν εξαντλητικοί έλεγχοι ορθότητας από έμπειρους αναλυτές.

Στο πλαίσιο της εργασίας, παρήχθησαν χάρτες επαναπροσδιορισμού επικέντρων υψηλής ακρίβειας, βάσει μοντέλων σεισμικής ταχύτητας για την περιοχή. Τα μοντέλα εξελίσσονται περαιτέρω με νέα δεδομένα από σύστημα κατανεμημένης ακουστικής ανίχνευσης (DAS), το οποίο έχει εγκατασταθεί στην περιοχή και μετατρέπει υποθαλάσσιες οπτικές ίνες σε πυκνό δίκτυο σεισμικών αισθητήρων στον βυθό.

Βάθη 5-15 χλμ – Καμία ένδειξη επιφανειακής μαγματικής ανόδου

Η ανάλυση έδειξε ότι η σεισμικότητα εντοπιζόταν σε βάθη 5 έως 15 χιλιομέτρων, χωρίς ρηχά γεγονότα που να υποδηλώνουν άνοδο μάγματος κοντά στην επιφάνεια. Οι τομές στο χάρτη σεισμικότητας έδειξαν ότι τα επίκεντρα ταιριάζουν πολύ καλά με προϋπάρχουσες τεκτονικές δομές.

Επιπλέον, η χωρική κατανομή και η «μετανάστευση» των επικέντρων με μεγάλες ταχύτητες πλευρικής μετακίνησης υποδεικνύουν διείσδυση μαγματικών ρευστών μέσα σε ρήγματα.

Κορύφωση στις 3/2/2025 – Ύφεση μετά τις 12-13/2

Η κορύφωση της δραστηριότητας σημειώθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2025. Η ανάλυση των σεισμών άνω των 3 Ρίχτερ έδειξε:

• σταθεροποίηση της δραστηριότητας μετά τις 3/2,
• πρώτη σχετική ύφεση στις 7/2,
• οριστική ύφεση της σεισμικότητας μετά τις 12-13/2.

Ο κ. Καραστάθης ανέφερε ότι η ακολουθία είχε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως:

• έντονες μεταναστεύσεις επικέντρων που παραπέμπουν σε μαγματική διείσδυση,
• «απελευθέρωση κατά ριπάς», επίσης συμβατή με μαγματική διείσδυση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου 70-76% των μηχανισμών γένεσης ήταν τεκτονικού χαρακτήρα, ενώ οι υπόλοιποι έδειχναν στοιχεία διείσδυσης μαγματικών ρευστών. Επίσης:

• δεν καταγράφηκαν πολλοί σεισμοί με συχνοτικό φάσμα που να ταιριάζει με κινήσεις μάγματος,
• δεν καταγράφηκε ηφαιστειακός «θόρυβος», όπως είχε αναφερθεί από κάποιους κατά την κρίση,
• δεν υπήρξε σεισμική δραστηριότητα σε πολύ μικρά βάθη που να παραπέμπει σε επικείμενη έκρηξη ή γέννηση νέου ηφαιστείου.

Το συμπέρασμα των επιστημόνων: η κρίση του 2025 στη Σαντορίνη ήταν σμήνος σεισμών με πλειοψηφικά τεκτονικούς μηχανισμούς, που προκλήθηκαν όμως από διείσδυση μαγματικών ρευστών σε βαθύτερες δομές, χωρίς ενδείξεις επιφανειακής μαγματικής ανόδου ή άμεσου ηφαιστειακού κινδύνου.

Λέκκας: Συντεταγμένη διαχείριση και κρίσιμος ο κατολισθητικός κίνδυνος

Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας, δήλωσε ότι «ένα χρόνο μετά» διαπιστώνεται πόσο συντεταγμένα κινήθηκαν επιστημονική κοινότητα, επιχειρησιακοί φορείς και πολιτική ηγεσία σε ένα πρωτόγνωρο γεγονός, όπου η επιστημονική πληροφόρηση τροφοδοτούσε τα επιχειρησιακά σχέδια και στη συνέχεια λαμβάνονταν αποφάσεις.

Χαρακτήρισε τη σεισμο-ηφαιστειακή κρίση ως πολυσύνθετο και μοναδικό φαινόμενο παγκοσμίως, με σεισμούς τεκτονικής προέλευσης, μαγματική δραστηριότητα σε σημαντικό βάθος και σεισμούς που διεγείρονταν από τη μαγματική δραστηριότητα. Παρουσίασε επίσης εκτενώς τη διαχείριση του κατολισθητικού κινδύνου, επισημαίνοντας ότι κατά την κρίση κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν πολλά κατολισθητικά φαινόμενα κυρίως μέσα στην καλντέρα, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στον οικιστικό ιστό και στην οικονομία του νησιού.

Παπαζάχος: Διαρκής παρακολούθηση και μετάβαση από προσωρινές σε μόνιμες εγκαταστάσεις

Ο καθηγητής Σεισμολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης (ΙΜΠΗΣ), Κώστας Παπαζάχος, μίλησε για τη σημασία της διαχρονικής παρακολούθησης του ηφαιστείου και χαρακτήρισε την εκδήλωση ως επετειακή αλλά και ουσιαστική, καθώς αποτιμάται η παρακολούθηση, τα προβλήματα και ο ρόλος της επιστημονικής παρατήρησης στη λήψη δύσκολων αποφάσεων Πολιτικής Προστασίας.

Υπογράμμισε ότι η κρίση «μας βρήκε με πολλά προβλήματα» και με μηχανήματα που δεν λειτουργούσαν, κάτι που πλέον έχει αποκατασταθεί, όμως χρειάζεται διαρκές ενδιαφέρον ώστε η επόμενη κρίση να βρει την περιοχή έτοιμη.

Ανακοίνωσε, επίσης, ότι μέσα από χρηματοδοτήσεις του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας οι προσωρινές εγκαταστάσεις θα αναβαθμιστούν σε μόνιμες, και συγκεκριμένα:

• στο τέλος Μαρτίου θα εγκαταστήσει νέο μόνιμο σεισμολογικό σταθμό στα Χριστιανά (ηφαιστειακή νησίδα νοτιοδυτικά της Σαντορίνης),
• θα εγκατασταθούν δύο νέοι γεωδαιτικοί σταθμοί στη νότια Θηρασιά και ένας στη Νέα Καμένη για παρακολούθηση μετακινήσεων,
• η ΕΑΓΜΕ θα εγκαταστήσει νέο σταθμό παρακολούθησης αερίων,
• το Αστεροσκοπείο, στο πλαίσιο έργου, αναβαθμίζει συνολικά το σεισμολογικό δίκτυο στις Κυκλάδες.

Σακελλαρίου: Τα υποθαλάσσια ρήγματα και η Ζώνη Σαντορίνης – Αμοργού

Ο διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ, Δημήτρης Σακελλαρίου, αναφέρθηκε στα υποθαλάσσια ρήγματα της περιοχής Σαντορίνης – Αμοργού και στον ρόλο τους στη σεισμική-μαγματική κρίση του 2025, επισημαίνοντας την πολυπλοκότητα αναγνώρισης των ενεργοποιημένων ζωνών.

Όπως είπε, η Ζώνη Σαντορίνης – Αμοργού αποτελείται από τρεις ράχες:

• ράχη του Ακρωτηρίου,
• ράχη της Ανύδρου,
• ράχη της Αστυπάλαιας.

Αναφέρθηκε ακόμη σε πέντε επιστημονικές εργασίες σε ξένα περιοδικά και υπογράμμισε ότι η κρίση του 2025 ήταν ένα από τα πολλά τεκτονικά–μαγματικά επεισόδια που διαμόρφωσαν τη δομή της ζώνης τα τελευταία τουλάχιστον δύο εκατομμύρια χρόνια.

Σακκάς: Ισχυρές εδαφικές παραμορφώσεις και «μετανάστευση» σεισμικότητας

Ο επίκουρος καθηγητής Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Βασίλης Σακκάς, παρουσίασε τις γεωδαιτικές μετρήσεις και τις εδαφικές παραμορφώσεις. Υπενθύμισε ότι υπάρχει δίκτυο από το 1994 για τη μέτρηση της εδαφικής παραμόρφωσης, που τότε ερμηνεύτηκε ως μαγματική πηγή στο βόρειο τμήμα της Σαντορίνης και της καλδέρας, με:

• οριζόντια ανύψωση περίπου 60 χιλιοστά,
• οριζόντια μετατόπιση περίπου 70 χιλιοστά.

Όπως ανέφερε, η κρίση ξεκίνησε με σεισμική δραστηριότητα εντός της καλδέρας, όπου παρατηρήθηκε έντονη παραμόρφωση. Για την περίοδο 26/1 έως 28/2/2025 σημείωσε:

• πολύ έντονη εδαφική κίνηση,
• μετανάστευση της σεισμικότητας από την καλδέρα προς την Άνυδρο με ταχύτητα περίπου 4–5 χλμ/ημέρα,
• έντονη παραμόρφωση στον σταθμό του Ημεροβιγλίου,
• κατακόρυφη καθίζηση με ρυθμό που αντιστοιχεί σε 80 εκατοστά ανά έτος (πολύ μεγάλη ταχύτητα), μαζί με σημαντικές μεταβολές και στις οριζόντιες συνιστώσες,
• παραμόρφωση που δεν περιορίστηκε στη Σαντορίνη, αλλά επηρέασε ευρύτερα την περιοχή από Νάξο, Ανάφη, Αμοργό έως Αστυπάλαια.

Από τον Μάρτιο 2025 μέχρι σήμερα, 

παρατηρείται μείωση του ρυθμού παραμόρφωσης και επανάκαμψη στο προηγούμενο κινηματικό καθεστώς, «αλλά στη Σαντορίνη εξακολουθούμε να βλέπουμε μια ανύψωση». Τόνισε την ανάγκη διαρκούς γεωδαιτικής, σεισμολογικής και γεωφυσικής παρακολούθησης για ανάλυση, προσομοίωση και ερμηνεία.

Βασιλάκος (ΕΑΑ): «Νέα εποχή» και στόχος η ενίσχυση των υπηρεσιών προς τον πολίτη

Χαιρετίζοντας την εκδήλωση, ο διευθυντής και πρόεδρος ΔΣ του ΕΑΑ, Δρ. Σπ. Βασιλάκος, ανέφερε ότι εντάσσεται στο πρόγραμμα εκδηλώσεων του ΕΑΑ και του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου και σηματοδοτεί μια νέα εποχή στο νέο κτίριο στην Πεντέλη. Τόνισε ότι στόχος είναι να αντληθούν διδάγματα από το φαινόμενο της Σαντορίνης, ώστε να βελτιωθούν οι υπηρεσίες και η ετοιμότητα «σε μελλοντικές κρίσεις που στο επίπεδο της σεισμολογίας είναι σίγουρο ότι θα έχουμε».

Λέξεις-κλειδιά SEO: Σαντορίνη, σεισμο-ηφαιστειακή κρίση, σεισμική κρίση 2025, Αμοργός, Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, Βασίλης Καραστάθης, ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας, Κώστας Παπαζάχος, ΙΜΠΗΣ, Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, υποθαλάσσια ρήγματα, DAS, εδαφική παραμόρφωση, καλντέρα, Πολιτική Προστασία.

ertnews.gr