Λιακούλη: «Σοβαρές αδυναμίες στο νέο σύστημα δημοσίευσης διαθηκών – Κίνδυνος παράλυσης των κληρονομικών διαδικασιών»

Με ερώτησή της προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης, η Τομεάρχης Δικαιοσύνης, Θεσμών και Διαφάνειας ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και Βουλευτής Λάρισας Ευαγγελία Λιακούλη, αναδεικνύει την προχειρότητα και την έλλειψη κατάλληλης προετοιμασίας για την ομαλή λειτουργία της πλατφόρμας δημοσίευσης των διαθηκών, που οδηγεί σε προβληματισμό των συμβολαιογράφων για τη νέα διαδικασία, ενώ οι πολίτες αγωνιούν για την ολοκλήρωση των υποθέσεών τους.

Όπως επισημαίνει η Τομεάρχης Δικαιοσύνης του ΠΑΣΟΚ στην ερώτησή της :

«Τους τελευταίους μήνες, οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρές αλλαγές στο χώρο του κληρονομικού δικαίου, προκειμένου σύμφωνα με την Κυβέρνηση, να επιτευχθεί η επιτάχυνση των διαδικασιών σε σύγκριση με την έως πρόσφατα διαχείριση εκ μέρους των Πρωτοδικείων. Στο πλαίσιο αυτό, με τον ν. 5221/2025 η αποκλειστική αρμοδιότητα δημοσίευσης των διαθηκών για θανάτους μετά την 1/11/2025 πέρασε στους συμβολαιογράφους της χώρας μέσω της νέας ψηφιακής πλατφόρμας «Μητρώο Διαθηκών», ενώ αργότερα, με τις διατάξεις του ν. 5264/2025, οι συμβολαιογράφοι ανέλαβαν και τη δημοσίευση διαθηκών για θανόντες πριν την 1/11/2025.

Σήμερα, σχεδόν τρεις μήνες μετά την έναρξη της νέας διαδικασίας, οι πολίτες που επιδιώκουν τη δημοσίευση διαθηκών ιδίως για θανόντες μετά την 1/11/2025 – για τους οποίους δεν προβλέφθηκε εξαρχής καμία παράλληλη αρμοδιότητα των Πρωτοδικείων – αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια στην προσπάθειά τους να προχωρήσουν με την αποδοχή – ή αποποίηση των κληρονομιών.

Η ξαφνική αυτή θεσμική αλλαγή με τη μεταφορά της αρμοδιότητας στους συμβολαιογράφους, χωρίς να έχει προηγηθεί επιμόρφωση, χωρίς να έχει δοθεί επαρκής χρόνος προετοιμασίας και εξοικείωσης, αλλά και με καθυστερήσεις στην έκδοση εγκυκλίων και στην διενέργεια των επιμορφωτικών σεμιναρίων -τα οποία διοργανώνονται ακόμα και την παρούσα περίοδο-, δημιουργούν εύλογα ανασφάλεια και προβληματισμό σε πολλούς συμβολαιογράφους. Το αποτέλεσμα είναι πολλοί συμβολαιογράφοι να διστάζουν να εμπλακούν στη νέα διαδικασία και πολίτες και δικηγόροι να μπαίνουν σε έναν “αγώνα” αναζήτησης, που αποδεικνύεται ιδιαίτερα

δύσκολος ιδίως σε απομακρυσμένες περιοχές, νησιά κλπ όπου οι συμβολαιογράφοι είναι και εξ ορισμού λιγότεροι.

Χαρακτηριστική της προχειρότητας του εγχειρήματος είναι και η πρόσφατη δημοσιοποίηση επιστολής του Υπουργού Δικαιοσύνης προς τους Συμβολαιογραφικούς Συλλόγους μόλις την 13/1/2026 περί πρόθεσης για εισαγωγή ρύθμισης που θα προστατεύει τους συμβολαιογράφους και θα καθορίζει την ευθύνη τους στις νέες αρμοδιότητες – η οποία ρύθμιση ακόμα δεν έχει εισαχθεί προς ψήφιση. Το γεγονός αυτό, μαρτυρά ότι η νέα διαδικασία ξεκίνησε βεβιασμένα και χωρίς να έχουν προβλεφθεί κρίσιμες λεπτομέρειες.

Την ίδια στιγμή, οι υποχρεώσεις των κληρονόμων έναντι του κράτους αλλά και τρίτων ιδιωτών ένεκα της κληρονομίας “τρέχουν” και δημιουργούνται νέα εμπόδια και αντιδικίες, που μάλιστα εξελίσσονται εν μέσω της δύσκολης περιόδου του πένθους για τους ανθρώπους τους. Δεν μπορούν να υποβληθούν δηλώσεις φόρου κληρονομίας, δεν είναι ξεκάθαρα τα πρόσωπα των κληρονόμων που αναλαμβάνουν δικαιώματα και υποχρεώσεις των κληρονομουμένων, συναλλαγές, διεκδικήσεις, εν γένει έννομες σχέσεις ακόμα και δικαστήρια όπου είχαν εμπλοκή πρόσωπα που έφυγαν από τη ζωή, βρίσκονται σε εκκρεμότητα και είναι άγνωστο πώς και πότε θα επέλθει η ομαλότητα”.

Η Ευαγγελία Λιακούλη σημειώνει ότι με τα δεδομένα αυτά, οι διαμαρτυρίες των πολιτών είναι έντονες, οι δικηγόροι προσπαθούν να διαχειριστούν τις αντίστοιχες υποθέσεις εν μέσω δυσκολιών, ενώ τα προβλήματα από την βεβιασμένη εισαγωγή της νέας διαδικασίας τονίζει επίσημα και η Ένωση Αμίσθων Αυτοαπασχολούμενων Δικηγόρων Ελλάδας με σχετικό αίτημά της προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης, ζητώντας και συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία για τη νέα διαδικασία.

Καταλήγοντας, η Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ ρωτά τον αρμόδιο Υπουργό : “Ποιες είναι οι εκκρεμότητες που αφορούν στη λειτουργία της νέας πλατφόρμας του Μητρώου Διαθηκών, πώς σκοπεύει να τις αντιμετωπίσει το Υπουργείο και με ποιο χρονοδιάγραμμα ώστε το Μητρώο Διαθηκών να είναι πλήρως λειτουργικό; Πόσες διαθήκες έχουν δημοσιευθεί με το νέο σύστημα του Μητρώου Διαθηκών από 1/11/2025 έως σήμερα και πώς συγκρίνεται ο αριθμός αυτός με τα προηγούμενα έτη, δεδομένου ιδίως ότι η νέα διαδικασία εισήχθη στο όνομα της επιτάχυνσης; Πόσοι διαφορετικοί συμβολαιογράφοι ανά την Ελλάδα έχουν προβεί σε δημοσιεύσεις διαθήκης μέσα από τη νέα πλατφόρμα; Ποια μέτρα σκοπεύει να λάβει το Υπουργείο για την πλήρη ενημέρωση και εξοικείωση των συμβολαιογράφων με τη νέα πλατφόρμα;”