Ακρίβεια: Το εισόδημα των νοικοκυριών δεν φτάνει έως το τέλος του μήνα

Σε συμπληγάδες τα ελληνικά νοικοκυριά, με τις πιέσεις στο εισόδημα να επιμένουν και μάλιστα, παρά τις προφανείς ανισότητες, τείνουν να επηρεάσουν όλο και ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού, αγγίζοντας πλέον και τα μεσαία εισοδηματικά στρώματα.

Δυσκολίες να αντιμετωπίσουν ένα έκτακτο έξοδο 500 ευρώ

Η ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το εισόδημα και τις δαπάνες διαβίωσης των νοικοκυριών 2025 είναι αποκαλυπτική: για 6 στα 10 νοικοκυριά το εισόδημα δεν επαρκεί και αυτό καλύπτει κατά μέσο όρο μόλις 18 ημέρες, το 54,0% αναγκάζεται να κάνει περικοπές για να καλύψει βασικές ανάγκες, το 12,1% δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν ούτε για τα απολύτως αναγκαία, ενώ το 55,7% των νοικοκυριών δεν μπορεί ή δυσκολεύεται πολύ να αντιμετωπίσει ένα έκτακτο έξοδο 500 ευρώ.

Με βάση τα ευρήματα της έρευνας, η κοινωνική πλειοψηφία υποστηρίζει ολοένα και περισσότερο λύσεις δομικού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, θεωρώντας πιο αποτελεσματικά μέτρα την αύξηση των μισθών, τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τον έλεγχο των τιμών έναντι αποσπασματικών παρεμβάσεων όπως τα επιδόματα ή το καλάθι του νοικοκυριού.

Το εισόδημα τελειώνει πριν το τέλος του μήνα

Ειδικότερα, στη φετινή έρευνα καταγράφεται ένα αρνητικό ρεκόρ, αφού το εισόδημα εξανεμίζεται όλο και για περισσότερους και όλο πιο γρήγορα. Το ποσοστό των νοικοκυριών που το εισόδημά τους τελειώνει πριν το τέλος του μήνα έφτασε το υψηλότερο σημείο του διαχρονικά, αυξημένο κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά (62,1% έναντι 60,0% το 2024).

Επίσης, στα νοικοκυριά που δήλωσαν ότι το εισόδημά τους δεν φτάνει ως το τέλος του μήνα, πλέον αυτό επαρκεί κατά μέσο όρο για 18 ημέρες (έναντι 19 το 2024).

Σοβαρές στερήσεις και οικονομική ανασφάλεια

Επομένως, δεν είναι τυχαία η περαιτέρω αύξηση των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν σοβαρές στερήσεις και οικονομική ανασφάλεια. Ενδεικτικά, το 12,1% των νοικοκυριών δήλωσε ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για την κάλυψη των βασικών του αναγκών (έναντι 11,7% το 2024), 54,0% ότι χρειάζεται να κάνει περικοπές προκειμένου να καλύψει τα αναγκαία (έναντι 52,2% το 2024) και 55,7% ότι δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει ή θα μπορούσε να αντιμετωπίσει με μεγάλη δυσκολία ένα έκτακτο έξοδο της τάξης των 500€ (έναντι 58,3% το 2024).

Μακρινό όνειρο η αποταμίευση

Όπως είναι αναμενόμενο μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι αποταμιεύσεις αποτελούν μακρινό όνειρο για τη συντριπτική πλειοψηφία. Στη φετινή έρευνα αυξήθηκε περαιτέρω το ποσοστό των νοικοκυριών που δήλωσαν ότι δεν καταφέρνουν να αποταμιεύσουν (83,5% έναντι 81,6% το 2024). Η αδυναμία είναι σχεδόν καθολική στα χαμηλότερα εισοδήματα (ως 18.000 ευρώ ετήσιο οικογενειακό εισόδημα), αγγίζει όμως και τα μεσαία και ανώτερα μεσαία εισοδήματα (ως 30.000 ευρώ).

Σύμφωνα με την έρευνα το μέλλον φαντάζει στα μάτια των περισσοτέρων δυσοίωνο με ό,τι συνεπάγεται αυτή η οικονομική απαισιοδοξία για το γενικότερο οικονομικό κλίμα και τις τάσεις στην ελληνική οικονομία. Παρά την οριακή αποκλιμάκωση κάποιων επιμέρους δεικτών (π.χ. περί της δυνατότητας ανταπόκρισης σε στεγαστικό δάνειο ή άλλες τραπεζικές υποχρεώσεις το επόμενο έτος), η απαισιοδοξία επιμένει ή και αυξάνεται.

Φόβοι ότι θα χάσουν το σπίτι

Το ποσοστό όσων φοβούνται ότι ενδέχεται να χάσουν κάποια στιγμή το σπίτι τους λόγω αδυναμίας πληρωμής των υποχρεώσεών τους προς το Δημόσιο ή τις τράπεζες παραμένει υψηλό (14,0% έναντι 16,0% το 2024). Το δε ποσοστό όσων εκτιμούν ότι την επόμενη χρονιά είναι πιο πιθανό να χειροτερέψει η οικονομική τους κατάσταση ανήλθε φέτος σε 49,8% αυξημένο κατά 8,9 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2024.

Το δύσκολο παρόν σε συνδυασμό με την ανασφάλεια και την απαισιοδοξία για το μέλλον είναι παράγοντες που εξηγούν πιθανότατα και τα ευρήματα της νέας ενότητας που περιλήφθηκε στη φετινή έρευνα και αφορά τη μετανάστευση Ελλήνων προς και από το εξωτερικό, το
λεγόμενο brain-drain και brain-gain, αντίστοιχα.

Η έρευνα αποτυπώνει καθαρή εκροή εργατικού δυναμικού προς το εξωτερικό, καθώς τα νοικοκυριά που τουλάχιστον ένα μέλος τους μετανάστευσε για εργασία την τελευταία πενταετία (10,9%) είναι σαφώς περισσότερα από εκείνα που τουλάχιστον ένα μέλος τους να επέστρεψε για εργασία στην Ελλάδα (6,6%).