Μετά από 50 σχεδόν χρόνια συζητήσεων για τη διάσωση του ΟΥΗΛ και 25 από τότε που γκρεμίστηκε, το Προσκήνιο Πολιτισμού το 2027 επιτέλους θα τελειώσει… (φωτό)

«Σήμερα, το Δημοτικό Θέατρο του ΟΥΗΛ, το Προσκήνιο Πολιτισμού βρίσκεται στο τελικό στάδιο των εργασιών αποπεράτωσής του».

Με αυτή ακριβώς τη φράση ξεκινούσε τμήμα του αφιερώματος στο Προσκήνιο Πολιτισμού – Θεάτρου ΟΥΗΛ που δημοσιεύτηκε στο onlarissa.gr πριν από σχεδόν 5 χρόνια, στις 13 Ιουνίου του 2021. Τότε που επισκέφτηκα το εργοτάξιο και ξεναγήθηκα από τους υπευθύνους μηχανικούς του έργου μόλις είχαν ξεκινήσει οι εργασίες της Α΄ Φάσης του έργου. Δεν είχαν περάσει ούτε δύο μήνες από τον Απρίλιο του 2021 που υπογράφηκε η  σύμβαση μεταξύ Δήμου Λαρισαίων και αναδόχου εταιρείας «Βέρμιον» κ. Γ. Ρουπακιά, η οποία αφορούσε στην υλοποίηση και ολοκλήρωση όλων των εργασιών και των υποδομών με χρονοδιάγραμμα αποπεράτωσης εργασιών 18 μηνών ώστε το Προσκήνιο Πολιτισμού να παραδοθεί στην πόλη. Ήταν τότε που παράλληλα γινόταν εργασίες  της πρώτης φάσης του έργου που χρηματοδοτήθηκε με ίδιους πόρους του Δήμου Λαρισαίων ύψους 3,5 εκατ. ευρώ.

Η αποπεράτωση των εργασιών υπολογιζόταν το φθινόπωρο του 2022, τότε θα παραδιδόταν επιτέλους το Δημοτικό Θέατρο του ΟΥΗΛ στους Λαρισαίους.

Της Εύης Μποτσαροπούλου

«Μένει να αποδειχθεί αν η απόφαση ανέγερσής του θα δικαιώσει τις δημοτικές αρχές. Μετά από 44 χρόνια συζητήσεων, ολόκληρη η εποχή της μεταπολίτευσης στην Ελλάδα, για την αναγκαιότητα διάσωσης ή όχι του παλιού ΟΥΗΛ και 20 χρόνια από τη στιγμή που αυτό τελικά γκρεμίστηκε περιμένουμε να δούμε επιτέλους το νέο Θέατρο της πόλης. Άραγε μετά από τόσα χρόνια αρχικού σχεδιασμού, παραμένει τόσο σύγχρονο;» γραφόταν επί λέξει στο τότε αφιέρωμα.

Τότε, τον Ιούνιο του 2021 είχαν ήδη ολοκληρωθεί τα καμαρίνια και οι τουαλέτες για ηθοποιούς και κοινό. Σε εξέλιξη βρισκόταν εργασίες που αφορούσαν τα μεταλλικά της σκηνής, του εξώστη και της πλατείας, τις μονώσεις και ηχομονώσεις καθώς και τα δάπεδα του φουαγιέ.

Από τότε περάσαν σχεδόν πέντε χρόνια.

Το ΟΥΗΛ δεν παραδόθηκε το Φθινόπωρο του 2022. Αναμένεται να παραδοθεί σε ένα χρόνο και από τώρα. Για αυτό και θα μπορούσα να ξεκινήσω και το σημερινό αφιέρωμα με την ίδια ως άνω πρόταση… «Σήμερα, το Δημοτικό Θέατρο του ΟΥΗΛ, το Προσκήνιο Πολιτισμού βρίσκεται στο τελικό στάδιο των εργασιών αποπεράτωσής του». Με τη διαφορά, και την ελπίδα, ότι όντως αυτό σήμερα ισχύει.

Χθες πραγματοποιήθηκε η αυτοψία του Περιφερειάρχη Θεσσαλία Δημήτρη Κουρέτα και του Δημάρχου Λαρισαίων Αθανάσιου Μαμάκου, παρουσία Τεχνικών Υπηρεσιών και στελεχών της Διαχειριστικής Αρχής. Την ξενάγηση πραγματοποίησε η επιβλέπουσα μηχανικός του Δήμου κα Σοφία Ρωμανάσου η οποία εξήγησε πως «αυτή τη στιγμή πραγματοποιούνται εργασίες στην αίθουσα των θεατών, που είναι πολύ κομβικές για το κτίριο, καθώς μετά την ολοκλήρωσή τους θα επιτραπεί να προχωρήσουνε τα συνεργία στις λοιπές εργασίες. Οι τρέχουσες ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες αφορούν στο θόλο της αίθουσας των θεατών, ο οποίος θα καλυφθεί με ξύλινη επένδυση με την αποπεράτωσή τους. Το επόμενο στάδιο των εργασιών αφορά στην τοποθέτηση του δαπέδου της αίθουσας των θεατών και των καθισμάτων, καθώς και του δαπέδου της σκηνής. Η κ. Ρωμανάσου διευκρίνισε ότι έχουν από πέρυσι ολοκληρωθεί οι εργασίες που αφορούσαν στο αναβατόριο της σκηνής, τον μηχανισμό του περιστρεφόμενου τμήματος αυτής, οι οποίοι έχουν ελεγχθεί ως προς τη λειτουργία τους και πιστοποιηθεί. Μετά την ολοκλήρωση των ξύλινων επενδύσεων στην αίθουσα των θεατών και στη σκηνή, θα ακολουθήσουν εργασίες τελικών επενδύσεων στα δύο φουαγιέ, καθώς και λοιπές μικροεργασίες τελικού σταδίου».

Και ότι βρισκόμαστε στο τελικό στάδιο των εργασιών της Β΄ Φάσης και τελευταίας του έργου.

Πιο αναλυτικά, η Α΄ φάση που αφορά στο Ε.Σ.Π.Α./ Π.Ε.Π. Θεσσαλίας 2014-2020 με τις δαπάνες της να ανέρχονται σε 1.222.423,22€ έχει τελειώσει. Σήμερα βρισκόμαστε στο στάδιο εργασιών της Β΄ Φάσης η οποία εντάχθηκε στις 2 Οκτωβρίου του 2024 στο Ε.Σ.Π.Α./ Π.Ε.Π. Θεσσαλίας 2021-2027 με προϋπολογισμό 3.253.188,32€. Κατά την υλοποίηση  όμως παρουσιάστηκαν ζητήματα. Για την αντιμετώπισή τους απαιτήθηκαν συμπληρωματικές μελέτες και τροποποιήσεις μελετών που αύξησαν τον προϋπολογισμό του έργου κατά περίπου 2 εκ.€. Πλέον ο προϋπολογισμός για τη Β’ φάση του έχει φτάσει στο ύψος των  5.427.946,94€. Προκειμένου δε το έργο να καταστεί πλήρως λειτουργικό αναμένεται να υποβληθεί από τον Δήμο Λαρισαίων αίτημα για προσθήκη υποέργου που αφορά στην Προμήθεια Ειδικού Θεατρικού Φωτισμού και Οπτικοακουστικών συστημάτων, προϋπολογισμού 1.600.000€.

Το συνολικό κόστος του έργου, που συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και Εθνικούς πόρους, ενώ Φορέας Υλοποίησης και Κύριος του έργου είναι ο Δήμος Λαρισαίων, διαμορφώνεται σήμερα σε 6.650.370,16€ (Α’ & Β’ Φάση) ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός του αναμένεται να ξεπεράσει τα 9 εκ.€, λαμβάνοντας υπόψη τις εργασίες της πρώτης φάσης του έργου που χρηματοδοτήθηκαν με ίδιους πόρους του Δήμου Λαρισαίων ύψους 3,5 εκατ. ευρώ.

Η ιστορία του ΟΥΗΛ, το timeline, οι προσπάθειες διάσωσής του, η κατεδάφισή του και το Προσκήνιο Πολιτισμού…

Λίγο πριν το 1930, επί δημαρχίας Μιχαήλ Σάπκα, είχαν κατασκευαστεί οι κτιριακές εγκαταστάσεις για να στεγάσουν τις μηχανές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (ηλεκτρογεννήτριες) στη Λάρισα. Το έργο θεωρήθηκε εμβληματικό για την πόλη και χαρακτήρισε τη θητεία του Μιχαήλ Σάπκα ως Δημάρχου Λαρισαίων.

Έκτοτε και μέχρι σήμερα οι εγκαταστάσεις αυτές που καταλάμβαναν το τετράγωνο που περικλείεται σήμερα από τους δρόμους Κουμουνδούρου – Ανθίμου Γαζή – Βελή και ανατολικά από το κτίριο της Περιφέρειας Θεσσαλίας, αποκαλούνται από τους Λαρισαίους «ΟΥΗΛ» και πλέον έχουν κατεδαφιστεί για να ανεγερθεί το νέο Δημοτικό Θέατρο το «Προσκήνιο Πολιτισμού».

Η ιστορία του ηλεκτροφωτισμού και ύδρευσης της Λάρισας πέρασε από πολλές περιπέτειες. Ξεκίνησε αμέσως μετά την απελευθέρωση με φανάρια πετρελαίου σε κεντρικά σημεία της πόλης. Το 1899 η Γαλλοελληνική Εταιρεία Ασετιλίνης ανέλαβε τον φωτισμό της Λάρισας, αλλά μόλις το 1909 κατέστη εφικτός ο ηλεκτροφωτισμός έπειτα από ιδιωτική πρωτοβουλία του Ιωάννη Ασλάνη στην Λέσχη Ασλάνη. Το 1909 επίσης, επί δημαρχίας Αχιλλέα Αστεριάδη, υπεγράφη σύμβαση με τον όμιλο “Πηνειός” από την Κέρκυρα με παραχώρηση στην εταιρεία του προνομίου ηλεκτροδότησης και ύδρευσης της Λάρισας για πενήντα χρόνια. Τα δικαιώματα της “Πηνειός” εκχωρήθηκαν το 1913 στην Γαλλική “Omnium”, η οποία κατάφερε μέσα σε ένα χρόνο να ηλεκτροδοτήσει τα κεντρικά σημεία της πόλης, τα καταστήματα και πολλές κατοικίες. Το 1924 συστήθηκε επιτροπή με πρόεδρο τον μετέπειτα δήμαρχο Μιχαήλ Σάπκα που κήρυξε έκπτωτη την “Omnium”. Το πρόβλημα ηλεκτρισμού και ύδρευσης της πόλης ωστόσο παρέμενε, οπότε και συστήθηκε η ΕΥΗΛ, (Εταιρεία Υδρεύσεως Ηλεκτρισμού Λαρίσης) και το 1925 η πόλη απέκτησε φωτισμό. Τον Δεκέμβριο του 1930 εγκαινιάστηκε ο Υδατόπυργος στη Λάρισα από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και καθαρό και υγιεινό νερό έφθασε σε όλα τα σπίτια της Λάρισας.

Τον Αύγουστο του 1940 η ΕΥΗΛ μετονομάσθηκε σε ΟΥΗΛ (Οργανισμό Υδρεύσεως και Ηλεκτρισμού Λαρίσης) και το 1960 το τμήμα του ηλεκτροφωτισμού του ΟΥΗΛ εξαγοράσθηκε από την ΔΕΗ. Έτσι έμεινε στον οργανισμό μόνον η ύδρευση, η οποία το 1974 περιήλθε στον Δήμο και μετονομάσθηκε σε ΔΕΥΛ (Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης).

Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του ΟΥΗΛ, στην γωνία των οδών Κουμουνδούρου και Ανθίμου Γαζή υπήρχαν τα δημοτικά «Λουτρά του ΟΥΗΛ» τα οποία χρησιμοποιούσαν οι Λαρισαίοι για μπάνιο.

Τη δεκαετία του 1960, το ΟΥΗΛ σταματά τη λειτουργία του και επί δημαρχίας Αγαμέμνονα Μπλάνα παραχωρείται με συμβόλαιο αίθουσα του συγκροτήματος για να στεγάσει τα γραφεία της ΕΑΛ. Την ίδια περίοδο, σε χώρους του ΟΥΗΛ φιλοξενούνται κάποιες υπηρεσίες του Δήμου και άλλοι σύλλογοι της πόλης.

Το καλοκαίρι του 1984, το Θεσσαλικό Θέατρο ανεβάζει στην πίσω αυλή του ΟΥΗΛ, που ήταν γεμάτη κληματαριές και βρύσες, την παράσταση «Ο Γενικός Γραμματέας» του Ηλία Καπετανάκη. Το επόμενο καλοκαίρι στην αυλή του ΟΥΗΛ παίζονται δύο παραστάσεις του Θεσσαλικού, η επιθεώρηση «Κοντός ψαλμός αλληλούια» σε σκηνοθεσία Κώστα Τσιάνου και το «Καφενείο» του Κάρλο Γκολντόνι.

Μετά, το ΟΥΗΛ περνά στη διαχείριση του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου Λαρισαίων και για κάποια χρόνια στους χώρους του γίνονται συναυλίες, πολιτιστικές εκδηλώσεις και προβολές της Κινηματογραφικής Λέσχης Λάρισας.

Τον Μάρτιο του 1888, το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Λαρισαίων παίρνει την απόφαση να μην κατεδαφίσει το παλιό κτήριο του ΟΥΗΛ, το κτηριακό δηλαδή συγκρότημα όπου στεγαζόταν οι ηλεκτρογεννήτριες. Η απόφαση τότε θεωρήθηκε ιστορική, καθώς θα εξακολουθούσε να διατηρείται μία από τις ζωντανές μνήμες της πόλης, δεν θα ανεγείρονταν στη θέση του ένα ακόμη «τερατούργημα» της σύγχρονης αρχιτεκτονικής, όπως αποκαλούνταν στον Τύπο της εποχής. Με την αναπαλαίωση δε, του κτιρίου θα εξυπηρετούνταν οι πολιτιστικοί σκοποί του Δήμου και η πόλη θα αξιοποιούσε ένα παλιό βιομηχανικό κτίριο.

Η διάσωση του ΟΥΗΛ, κρύβει από πίσω της μια ιστορία δεκαετίας πριν το 1988, που ξεκίνησε ως προσπάθεια κάποιων Λαρισαίων να διασώσουν ότι απειλούνταν από το χρόνο.

Συγκεκριμένα, το 1977 το Διοικητικό Συμβούλιο του Θεσσαλικού Θεάτρου κάνει την πρόταση στη δημοτική αρχή να διαμορφωθεί με ελάχιστα χρήματα, η κεντρική αίθουσα του κτιρίου για να χρησιμεύσει ως μόνιμη στέγη του θεάτρου. Λίγα χρόνια αργότερα, ο Κώστας Τσιάνος εξασφαλίζει χρηματοδότηση από το Υπουργείο Πολιτισμού μέσω της ΕΟΚ, αλλά οι καθυστερήσεις της Δημοτικής Αρχής οδηγούν την τότε Υπουργό Μελίνα Μερκούρη να δώσει τα χρήματα στον τότε Δήμαρχο Καλαμάτας Σταύρο Μπένο και έτσι δημιουργείται το Δημοτικό Θέατρο Καλαμάτας σε ένα παλιό εργοστάσιο ηλεκτρισμού. Ο Κώστας Τσιάνος αναφέρει χαρακτηριστικά ότι κάθε φορά που συναντά τον Μπένο, εκείνος τον ευχαριστεί για το δώρο που του έκανε…

Το 1980, η πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου αποφασίζει να χαρακτηρίσει τον χώρο κατάλληλο για ανέγερση Πολιτιστικού Κέντρου, γκρεμίζοντας το υπάρχον κτίριο. Αντίθετοι σε αυτή τη λογική ήταν τότε πέντε δημοτικοί σύμβουλοι, ο Σπύρος Κολοκοτρώνης, ο Γιάννης Φασούλας, ο Αθανάσιος Χατζηκαμαγιάννης, ο Γιάννης Ζαχαρόπουλος και ο Κώστας Τσαντήλης, οι οποίοι ζητούσαν να αναπαλαιωθεί το κτίριο και να χρησιμοποιηθεί ως αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, ακολουθώντας τη νέα αρχιτεκτονική αντίληψη που είχε εμφανιστεί στην Ευρώπη κατά του «συνδρόμου της μπουλντόζας» όπως χαρακτηριστικά λεγόταν.

Λίγους μήνες αργότερα η Δημοτική Αρχή, θέλησε να πουλήσει σαν «παλιοσίδερα» την ιστορική γεννήτρια. Η πώληση αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή με την παρέμβαση κάποιων Λαρισαίων που δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να την αγοράσουν για να την δωρίσουν στο Δήμο. Σήμερα, η ηλεκτρογεννήτρια βρίσκεται συντηρημένη και εκτίθεται στην αυλή της ΔΕΥΑΛ.

Η εξέλιξη της ιστορίας σημειώνεται 4 χρόνια αργότερα, το 1984, με την προκήρυξη του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού με προϋπολογισμό έργου ενός δισεκατομμυρίου περίπου.

Το 2002 τα κτίρια της Ηλεκτρικής Εταιρείας επί δημαρχίας Κώστα Τζανακούλη, όπως ονόμαζαν οι Λαρισαίοι το κτηριακό συγκρότημα του ΟΥΗΛ, κατεδαφίσθηκαν για να  οικοδομηθεί το Δημοτικό Θέατρο και για κάποια χρόνια, μέχρι να ξεκινήσουν οι εργασίες ανέγερσης του νέου κτιρίου, ο χώρος λειτουργεί ως πάρκινγκ.

Το κτίριο του Δημοτικού Θεάτρου αρχικά κατασκευάστηκε ως σκελετός που έφτασε μέχρι τα μπετά και ολοκληρώθηκε μόνο η εξωτερική του πρόσοψη. Το ισόγειο του νέου κτιρίου διαμορφώθηκε ως προσωρινός χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων και δημιουργήθηκε ένα μικρό αμφιθέατρο μέχρι να βρεθούν τα χρήματα για τη συνέχιση και ολοκλήρωση του έργου.

Δείτε φωτογραφίες από το εσωτερικό του ΟΥΗΛ σήμερα:

Δείτε φωτογραφίες από το εσωτερικό του ΟΥΗΛ τον Ιούνιο του 2021:

Εύη Μποτσαροπούλου