Πριν το ΣΒΑΚ και τις πεζοδρομήσεις: Το κυκλοφοριακό σοκ της Λάρισας το 1961

Από τον Βαγγέλη Ρηγόπουλο / rigo18@otenet.gr / Φωτοθήκη Λάρισας

Αρνητικοί ήταν οι καταστηματάρχες της Λάρισας, κατά την εφαρμογή των πρώτων μονόδρομων στην πόλη, το 1961. Το ίδιο βέβαια και οι Αθηναίοι έναν χρόνο νωρίτερα. Παρομοίως και μεταγενέστερα στις πεζοδρομήσεις, το ίδιο και τα τελευταία χρόνια με το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ). Κάποτε ήταν τα κάρα και οι άμαξες, φωτεινή σηματοδότηση δεν υπήρχε, διαφορετική η νοοτροπία των πολιτών. Λογικό είναι. Κάθε αλλαγή στη ρουτίνα της καθημερινής μετακίνησης και τη λειτουργία της πόλης, προκαλεί αντιδράσεις. Ασχέτως με το αν δικαιώνονται ή δε δικαιώνονται, στην πράξη, οι αλλαγές. Πάντα υπάρχει η δυνατότητα αναθεώρησης…

Μέσα στον Νοέμβριο του 1961 εφαρμόστηκαν οι πρώτες μονοδρομήσεις στη Λάρισα. Αφορούσαν τις οδούς Ρούσβελτ, Κούμα και Μεταξά (σήμερα Ασκληπιού). Η πρώτη αντίδραση σημειώθηκε από καταστηματάρχες, οι οποίοι επισκέφθηκαν την Αστυνομία. Το σχετικό ρεπορτάζ [1] αναφέρει: «Χθες προ μεσημβρίας, τον διοικητήν της Διοικήσεως Χωροφυλακής Λαρίσης, αντισυνταγματάρχην κ. Ανδριτσόπουλον, επεσκέφθη πολυμελής επιτροπή καταστηματαρχών των οδών Ρούσβελτ και Κούμα και διεμαρτυρήθη προς αυτόν, διά το εφαρμοσθέν σύστημα μονοδρόμων, ζητήσασα την κατάργησίν του, διότι, ως υπεστήριξεν, αποβαίνει εις βάρος των επαγγελματικών των συμφερόντων. Ο κ. Ανδριτσόπουλος συνέστησε εις την επιτροπήν, όπως υποβάλη το αίτημα της εις τον κ. Νομάρχην, μόνον αρμόδιον να λάβη απόφασιν επί του θέματος. Η εν λόγω επιτροπή, προσελθούσα εν συνεχεία εις τα γραφεία μας, εζήτησεν όπως συνηγορήσωμεν υπέρ των απόψεών της. Οι καταστηματάρχαι των οδών Ρούσβελτ και Κούμα ζητούν, όπως το σύστημα ισχύση μόνον διά τα αυτοκίνητα, εφ’ όσον τούτο θα εξυπηρέτει γενικώτερους σκοπούς, να επιτραπή όμως ελευθέρως η διέλευσι των ποδηλάτων, διότι εν εναντία περιπτώσει, το ληφθέν μέτρον τους θέτει εις τελείαν απομόνωσιν, εφ’ όσον εφαρμόζεται εις λίαν περιορισμένον τμήμα του κέντρου της πόλεως».

Στις 25 Ιανουαρίου 1962 ο δημοσιογράφος της «Ε» Αλέκος Χατζηευθυμίου, επανέρχεται στο θέμα και υποστηρίζει τα εξής (απόδοση σε Νέα Ελληνικά): «Εδώ κι ένα τρίμηνο, στο τμήμα της πόλης, το περιλαμβανόμενο μεταξύ των οδών Κούμα, Ρούσβελτ και Μεταξά, εφαρμόστηκε, κατά τρόπο εσπευσμένο και για πρώτη φορά, το σύστημα των μονόδρομων. Το μέτρο, δικαιολογημένα προκάλεσε ζωηρές αντιδράσεις εκ μέρους των καταστηματαρχών, οι οποίοι το θεώρησαν ως στρεφόμενο εναντίον των επαγγελματικών τους συμφερόντων. Οι επανειλημμένες παραστάσεις τους στις αρμόδιες αρχές δεν έφεραν αποτέλεσμα. Δημιουργήθηκε δε η εντύπωση ότι το σύστημα είχε συγκεκριμένη προοπτική και θα εξυπηρετούσε, τουλάχιστον, την κυκλοφορία. Αλλά η κυκλοφορία δεν εξυπηρετείται, επειδή εφαρμόζεται σε περιορισμένη ακτίνα και αφορά μόνο την κίνηση των τροχοφόρων, αλλά όχι τη στάθμευση. Ενώ ο σκοπός του συστήματος των μονόδρομων είναι η κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση των οδικών αρτηριών, στις οποίες παρατηρείται μεγάλη κυκλοφορία και το πλάτος τους είναι περιορισμένο, αυτό δεν επιτεύχθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Επειδή, κυρίως, δεν εξασφαλίστηκε συνεχές και ομαλό κυκλοφορικού ρεύμα, προς την επιτρεπόμενη κατεύθυνση. Η αποτυχία πρέπει να αποδοθεί σε δύο λόγους: Πρώτον, δε ρυθμίστηκε το ζήτημα της στάθμευσης και δεύτερον, δεν έχει γενικότερη προοπτική και επιδίωξη, λόγω του περιορισμένου χαρακτήρα του μέτρου.

Επιτεύχθηκε το τελείως αντίθετο προς τα συμφέροντα των καταστηματαρχών και προς το έργο των οργάνων του Τμήματος Τροχαίας. Τέσσερις τροχονόμοι απασχολούνται καθημερινά, κατά το μεγαλύτερο μέρος του 24ωρου, με την παρακολούθηση της εφαρμογής του. Αυτοί οι τέσσερις αντιπροσωπεύουν το 1/3 της δύναμης του Τμήματος Τροχαίας. Ο τομέας, στον οποίο εφαρμόζεται το σύστημα, απομονώθηκε κυριολεκτικά. Οι καταστηματάρχες, ως επί το πλείστον, σκέφτονται και αναζητούν διέξοδο, με μεταφορά τους σε άλλον τομέα, οι τροχονόμοι καταπονούνται από τη συνεχή παρακολούθηση της κίνησης και το αποτέλεσμα δεν υπήρξε ουσιαστικό. Η Διοίκηση Χωροφυλακής εμμένει στη διατήρηση του μέτρου, χωρίς να αποβλέπει, προς το παρόν τουλάχιστον, στη γενίκευσή του, η οποία, βέβαια, απαιτεί ειδική μελέτη από ειδήμονες. Επειδή και στην Αθήνα το σύστημα των μονόδρομων μελετήθηκε από ειδικούς, η Αστυνομία παρακολουθεί μόνο την εφαρμογή του. Αν υπάρχει άμεση ανάγκη και στη Λάρισα, να καθιερωθεί το σύστημα, να κληθούν ειδικοί να το εξετάσουν και να το μελετήσουν. Αυτό, άλλωστε, είχαμε υποδείξει και παλιότερα. Το κυκλοφοριακό της πόλης δεν περιορίζεται εκεί μόνο που καθιερώθηκε, κακώς, το σύστημα των μονόδρομων.

Η πρώτη μονοδρόμηση στην Αθήνα εφαρμόστηκε στις 31 Ιουλίου 1960 [2]. Αρχικά υπήρχαν τροχονόμοι στις διασταυρώσεις και αργότερα προστέθηκαν και φανάρια. Τότε, δημοσιεύτηκε και σχετικό σατιρικό σκίτσο του Μποστ, στην εφημερίδα «Ελευθερία» των Αθηνών. «Πρωταγωνιστής» του σκίτσου ο Πειναλέων, ο οποίος αναγγέλλει στη μαμα-Ελλά ότι θα εφαρμοστούν μονόδρομοι και εκείνη του απαντά με σοφία ότι «ο μονόδρομος της χώρας έχει προ πολλού χαραχτεί, ό,τι πουν οι άλλοι», δηλαδή οι Αμερικανοί».

—————————————————-

[1]. Εφημερίδα «Ελευθερία» Λάρισας, 1 Δεκεμβρίου 1961.

[2]. Ιστολόγιο Νίκου Σαραντάκου για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία…