Ο Σάκης Αρναούτογλου από τις Βρυξέλες μιλά στο onlarissa.gr για τον καιρό, τις προγνώσεις του και την κλιματική αλλαγή

Με βάση τη Θεσσαλονίκη ο Σάκης Αρναούτογλου κατάφερε κάτι το ιδιαίτερο. Κατάφερε σχεδόν όλη η Ελλάδα να ακούει το δικό του καθημερινό δελτίο καιρού από την ΕΡΤ3. Είχε κάτι το ιδιαίτερο αυτό το δελτίο… Στο συλλογικό ασυνείδητο πέρασε ίσως ως το πιο έγκυρο προγνωστικό δελτίο και ο ίδιος υπήρξε ιδιαιτέρως δημοφιλής. Τώρα βρίσκεται στις Βρυξέλες ως ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ με την ιδιότητα του Αναπληρωτή Γραμματέα του Τομέα Πολιτικής Προστασίας του ΠΑ.ΣΟ.Κ-ΚΙΝ.ΑΛ. Με την πολιτική άρχισε να ασχολείται το 2019, με τον καιρό εδώ και κάποιες δεκαετίες και δεν σταμάτησε ποτέ.

Συνέντευξη στην Εύη Μποτσαροπούλου

Συζητήσαμε με τον κ. Σάκη Αρναούτογλου για την πολυπλοκότητα της πρόγνωσης του καιρού, το πώς την επηρεάζει η κλιματική αλλαγή, για την ίδια την κλιματική αλλαγή, για τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτικών κομμάτων στην αντιμετώπιση αυτής της κρίσης, για την περίπτωση της Θεσσαλίας, για το αν είναι αισιόδοξος ή απαισιόδοξος ο ίδιος για το μέλλον.

«Ο Πλανήτης δεν έχει Καμινάδα: Ό,τι μολύνουμε παραμένει στην ατμόσφαιρά μας»

Εξήγησε που αποδίδει τη δημοτικότητά του, γιατί είναι πιο εύκολη η πρόβλεψη της θερμοκρασίας από αυτή των βροχοπτώσεων, αν έχει αλλάξει η πρόγνωση με την κλιματική αλλαγή, για ποιο λόγο ο κόσμος ενδιαφέρεται τόσο πολύ για τον καιρό…

Γιατί θεωρείτε ότι ο κόσμος έχει τόσο πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για τον καιρό; Είναι κάτι που απασχολεί πάρα πολύ τους ανθρώπους. Φαντάζομαι ότι το βιώσατε κι εσείς… Όλη η Ελλάδα παρακολουθούσε και περίμενε να ακούσει τη δική σας πρόγνωση.

Ο καιρός επηρεάζει τα πάντα, ακόμη και την ψυχολογία μας. Υπάρχει και ο λεγόμενος κλάδος της βιομετρολογίας, ο οποίος δεν έχει αναπτυχθεί δυστυχώς στην Ελλάδα, που στην ουσία συνδέει γενικά ανθρώπινες παθήσεις σε σχέση με τον καιρό που επικρατεί.

Είναι ένα θέμα το οποίο από τα αρχαία χρόνια απασχολεί τους ανθρώπους κυρίως αυτούς που εκτίθενται περισσότερο, ψαράδες, στρατιώτες στους αρχαίους Έλληνες αν ανατρέξει κανείς αρχαία κείμενα. Ο καιρός ήταν σημαντικός από τότε, κυρίως για την Ελλάδα. Μην ξεχνάμε ότι ο Αριστοτέλης είναι ο πρόδρομος της μετεωρολογίας, είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό. Αυτός ανέφερε πρώτος έτσι τη σχέση των μετέωρων, τα κατακρινήσματα ήταν δικές του αναφορές, αυτός έχει μελετήσει πάρα πολλά. Και δεν είναι τυχαίο που ξεκίνησε από τον Αριστοτέλη γιατί ως δάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου πηγαινοερχότανε στις περιοχές γύρω από την Πέλλα, γεγονός που του δίδαξε πολλά, γιατί υπάρχει μεγάλη διαφορά στον καιρό σε αυτές τις περιοχές, ως βορεοελλαδίτης το ξέρω. Πρέπει να του εξήρε την περιέργεια το πώς και το γιατί σε κάποιες περιοχές ο καιρός συμπεριφέρεται διαφορετικά από άλλες μόλις σε λίγα χιλιόμετρα απόσταση.

Ο καιρός επίσης έχει σχέση με την καθημερινότητα των ανθρώπων και επηρεάζει πολύ την ψυχολογία τους. Γι’ αυτό υπάρχει όλο αυτό το μεγάλο ενδιαφέρον.

Τι θεωρείται ότι έκανε τα δελτία σας και σας τον ίδιο να ξεχωρίσετε τόσο;

Με ενδιέφερε να δείξουμε τον καιρό στον κόσμο και να καταλάβει τι συμβαίνει. Αν δεν καταλαβαίνει κάποιος πώς γίνεται η πρόγνωση, νομίζει ότι τον κοροϊδεύουν. Και για μένα ήταν πολύ σημαντικό να υπάρχει μια καθημερινή επαφή με αυτό που λέγεται πρόγνωση, να εξηγήσει κάποιος γιατί μπορεί να πάει κάτι λάθος, διότι τα προγνωστικά μοντέλα είναι προγνωστικά, το λέει και η ίδια η λέξη· άλλοτε θα πέσουν εντελώς μέσα, άλλοτε θα πέσεις και έξω σε κάποιες περιοχές ειδικά όταν μιλάς για ολόκληρη την Ελλάδα.

Επίσης, θεωρώ ότι δούλεψα πάρα πολύ, γιατί στον καιρό δεν υπάρχει ωράριο. Ξυπνούσα από τις 7 το πρωί και μπορεί να σταματούσα στις 10 το βράδυ. Γενικά σε κακοκαιρίες υπάρχουν περιπτώσεις που δεν έχω κοιμηθεί καν. Ο καιρός δεν είναι όπως οι άλλες δουλειές. Δεν πας οχτώ με πέντε και μετά το αφήνεις. Πρέπει να παρακολουθείς τα πάντα. Γιατί αν δεν παρακολουθείς, θα κάνεις τα ίδια και τα ίδια λάθη.

Πόσο εύκολα μπορούμε να προβλέψουμε τον καιρό σήμερα κ. Αρναούτογλου;

Εξαρτάται για τι πράγμα μιλάμε, για χειμώνα ή καλοκαίρι… Υπάρχει η λέξη προγνωσιμότητα. Όλα αυτά βασίζονται στα προγνωστικά μοντέλα, τα οποία με τη σειρά τους βασίζονται στους υπολογιστές. Οι υπολογιστές λοιπόν, λαμβάνοντας τα στοιχεία από όλο τον κόσμο, στοιχεία όπως θερμοκρασία, υγρασία, ανέμους κτλ. – όσο περισσότερα στοιχεία τόσο καλύτερα – με τις κατάλληλες εξισώσεις μπορεί να σου προσομοιώσουν αν για παράδειγμα ένα σύννεφο, μια νεφική μάζα, που βρίσκεται στην Κέρκυρα αυτή την ώρα, με ποια ταχύτητα και αν θα παραμείνει ή θα διαλυθεί και θα κινηθεί προς Θεσσαλονίκη και προς Αθήνα. Και ανάλογα με το πόσα στοιχεία έχει ένας υπολογιστής και το πόσο καλά κάνει την επεξεργασία, καταλήγουμε να μιλάμε για ένα καλό γνωστικό παγκόσμιο μοντέλο ή όχι.

Όσον αφορά την πρόγνωση είναι σχετικό το για πόσο μεγάλο διάστημα μπορεί να την κάνει κανείς. Όταν μιλάμε για θερμοκρασία, επειδή μιλάμε για αέριες μάζες, οι οποίες εύκολα μπορούμε να τις προσομοιώσουμε, είναι πιο εύκολα τα πράγματα· συνήθως για τις επόμενες 5 με 7 ημέρες, ίσως και 10, μπορούμε να προβλέψουμε, με μια απόκλιση 2-3 βαθμών, τι θερμοκρασία θα έχουμε. Όσον αφορά όμως στις βροχές, υπάρχει ένα θέμα, καθώς μια καθυστέρηση ενός βαρομετρικού χαμηλού ή και μια μοίρα ακόμη να στρίψει προς δυτικά ή ανατολικά έχει ως αποτέλεσμα έναν τελείως διαφορετικό καιρό από αυτόν που αρχικά φαινόταν. Παράλληλα, έχουμε και το πρόβλημα της ορογραφίας, τα βουνά δηλαδή, τα λαγκάδια, τις θάλασσες. Εκεί η πρόβλεψη της βροχής έχει δυσκολία.

Πόσο έχει αλλάξει η έννοια της πρόγνωσης του καιρού τώρα στην εποχή της κλιματικής αλλαγής;

Η πρόγνωση παραμένει πάντα ένα κομμάτι το οποίο είναι μεγάλη πρόκληση. Η έννοια της πρόγνωσης παραμένει ίδια, αλλά η συμπεριφορά των καιρικών φαινομένων έχει αλλάξει. Και εξηγώ, υπάρχουν παράγοντες που αντιδρούν διαφορετικά από το προγνωστικό μοτίβο που είχαμε μάθει να περιμένουμε μέχρι πρόσφατα. Τώρα, πολλές φορές μας εκπλήσσουν οι ποσότητες βροχής που πέφτουν σε λίγο χρονικό διάστημα. Αν και τα προγνωστικά μοντέλα βλέπουν τη βροχή, αυτό που εκπλήσσει είναι η ένταση των φαινομένων. Παρατηρείται αυξημένη ένταση των φαινομένων, με εκπληκτικές ποσότητες βροχής σε σύντομο χρονικό διάστημα. Στην πραγματικότητα δεν μπορούμε να πιστέψουμε ότι θα μπορούσε ένα φαινόμενο να έχει τέτοια ένταση.

Έχει αλλάξει αυτό που εννοούμε όταν λέμε καλός καιρός με τη νέα πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί μέσα από την νέα κλιματική αλλαγή;

Η Ελλάδα είναι σαν μεσογειακή Ελβετία. Δηλαδή έχει χαρακτηριστικά κεντροβορειοευρωπαϊκά το χειμώνα, και χαρακτηριστικά σε κάποιες περιοχές που παραπέμπουν σε τροπικά νησιά το καλοκαίρι.

Για μένα καλός καιρός είναι αυτός ο καιρός ο οποίος σε κάθε εποχή δίνει αυτά που πρέπει να δώσει. Αν δεν τα έχουμε αυτά, τότε περνούμε σε καιρικές ανωμαλίες.

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης πως βλέπετε, ως ευρωβουλευτής, την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κλιματική αλλαγή;

Είναι ένα θέμα πάρα πολύ μεγάλο.

Δεν ξέρω αν είστε ενήμερη για το τι έχει συμβεί με την τρύπα του όζοντος… Κλείνει, βρίσκεται σε στάδιο που συνεχώς βελτιώνεται. Τα τελευταία χρόνια μειώθηκαν τα βλαβερά αέρια τα οποία δημιουργούσαν το πρόβλημα και αυτό έγινε μετά από προσπάθεια και ενημέρωση των επιστημόνων, μια κοινή παγκόσμια προσπάθεια. Η εξέλιξη αυτή είναι μια μεγάλη επιτυχία της ανθρωπότητας.

Τώρα, η κλιματική αλλαγή για την οποία μιλάμε είναι ανθρωπογενής. Πρέπει να τονίσουμε ότι η κλιματική αλλαγή πάντα υπήρχε, δεν είναι κάτι καινούριο. Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι επισπεύσαμε και συνεχίζουμε να το κάνουμε, μια κλιματική αλλαγή, μια αλλαγή στη θερμοκρασία, η οποία αντί να γίνεται μέσα σε 20.000 χρόνια, συντελείται σε πολύ λίγο χρονικό διάστημα, σε 150 χρόνια. Εκλύουμε πάρα πολλή θερμότητα, έχουμε καταστρέψει τη δάση, έχουμε καταστρέψει γενικά τη φύση, έχουμε μολύνει πάρα πολύ το περιβάλλον με την εξόρυξη των υδρογονανθράκων και τον τρόπο με τον οποίο ζούμε.

Ο πλανήτης μας δεν διαθέτει φουγάρο να διώχνει τη μόλυνση προς το διάστημα. Αυτή τη στιγμή, ό,τι κάνουμε εδώ, μένει ακριβώς εδώ. Εμείς θεωρούμε ότι κρατώντας το σπίτι μας καθαρό, πιστεύουμε ότι θα είναι πάντα καθαρό. Στον καιρό όμως δεν υπάρχουν σύνορα. Μπορεί να γίνεται μια τεράστια προσπάθεια στην Ευρώπη, είμαστε πρωτοπόροι στο τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε αυτό το πρόβλημα, αλλά τι αποτέλεσμα να έχει όταν οι άλλες χώρες συνεχίζουν να μολύνουν;

Οι προσπάθειες της ΕΕ υπονομεύονται από άλλες μεγάλες χώρες που συνεχίζουν να ρυπαίνουν, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα. Ο Τραμπ αποχώρησε από τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC)…

Περαιτέρω το πρόβλημα επιδεινώνεται με την παρουσία των ακροδεξιών κομμάτων στην Ευρώπη που αρνούνται την κλιματική αλλαγή, προωθούν για οικονομικά οφέλη πολιτικές που ευνοούν τη ρύπανση και διαδίδουν παραπληροφόρηση, μπερδεύοντας τους πολίτες και αποτρέποντας την λήψη αναγκαίων μέτρων.

Ο κόσμος δεν έχει πειστεί ότι η κλιματική αλλαγή είναι μεν πρόβλημα, αλλά όλοι μαζί μπορούμε να το λύσουμε, όπως κάναμε με την τρύπα του όζοντος. Είναι δυνατόν το 97% των επιστημόνων να κάνει λάθος; Βλέπετε ότι η θερμοκρασία σε παγκόσμιο επίπεδο έχει ακριβώς την ίδια ανοδική πορεία. Δεν μπορεί από την Αυστραλία μέχρι την Αργεντινή και από τον Βόριο Πόρο μέχρι τον Νότιο η θερμοκρασία να παρουσιάζει ακριβώς την ίδια άνοδο… Μιλάμε στην ουσία για ένα οριζόντιο φαινόμενο. Πως γίνεται να μην το δέχεται κάποιος αυτό;

Το κόστος της πράσινης μετάβασης είναι μεγάλο, το ξέρω, αλλά είναι απαραίτητο για τις επόμενες γενιές. Προσωπικά, με ενδιαφέρει οι επόμενες γενιές να αναπνεύσουν καθαρό αέρα. Μιλάμε για το μέλλον. Υπάρχουν τεχνολογικές λύσεις που απαιτούν σταδιακή μετάβαση και πολιτική βούληση.

Εσείς είστε αισιόδοξος ή απαισιόδοξος;  

Εγώ, από τη φύση μου είμαι αισιόδοξος, αν και το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο όπως στο παρελθόν όταν κάποιες χώρες ήταν ρυπογόνες· τώρα όλος ο πλανήτης ταυτόχρονα ρυπαίνει.

Πιστεύω ότι θα καταφέρουμε να αλλάξουμε την κατάσταση όχι όμως ότι την αντιστρέψουμε εντελώς· φοβάμαι ότι σε κάποια φάση μπορεί να υπάρξει και μια αναστρέψιμη κατάσταση όσον αφορά στη θερμοκρασία. Οι στόχοι που βάλαμε θα πρέπει να επιτευχθούν σε ένα μεγάλο ποσοστό, διαφορετικά μπορεί να μιλάμε πλέον για μια μη αναστρέψιμη κατάσταση.

Ελπίζω ότι με συνεννόηση, με βούληση, τα έθνη θα τα καταφέρνουμε. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρωτοπορεί και μπορεί να κάνει την διαφορά.

Μακάρι. Πριν κλείσουμε έχετε να κάνετε κάποιο συγκεκριμένο σχόλιο για τη Θεσσαλία;

Η Θεσσαλία είναι μια περιοχή που έχει όλα τα κλίματα, όλους τους τύπους.

Μου έκανε τρομερή εντύπωση αυτό που έκανε ο Περιφερειάρχης κ. Κουρέτας με το Κέντρο Πολιτικής Προστασίας σε συνεργασία με το Αστεροσκοπείο Αθηνών, το οποίο αξιοποιεί ένα υπερσύγχρονο Γεωπληροφοριακό Σύστημα Δεδομένων (GIS), που επιτρέπει την παρακολούθηση μετεωρολογικών δεδομένων και φυσικών φαινομένων σε πραγματικό χρόνο. Μέσω αυτής της υποδομής, του δικτύου, επιτυγχάνεται η έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών για επικίνδυνα φαινόμενα. Μας το παρουσίασε στις Βρυξέλες. Είναι κάτι πρωτοπόρο νομίζω σχεδόν σε όλη την Ευρώπη. Μάλιστα το είδαν και οι Ισπανοί και με ρωτούσαν πώς γίνεται αυτό…

Ελπίζω να μην χρειαστεί ποτέ να βγει καμία τέτοια έκτακτη ανακοίνωση για οτιδήποτε, αλλά είναι πάντα ένα πολύ βοηθητικό κομμάτι το να μπορείς να παρατηρείς τη συμπεριφορά του νερού γενικά με τέτοια εργαλεία. Και θεωρώ ότι είναι πρότυπο αυτό και πρέπει να το μιμηθούν και άλλες περιφέρειες.

Κύριε Αρναούτογλου σας ευχαριστώ πολύ.

Και γω σας ευχαριστώ…