Ελληνική οικονομία: Κάτω από τον πήχη της πραγματικότητας η κυβέρνηση

Σε ένα επικοινωνιακό show επιδόθηκαν χθες επιφανή κυβερνητικά στελέχη, δείχνοντας την κυβερνητική «πρεμούρα» για μια χρονιά, η οποία είναι προεκλογική. Εάν παρακολουθούσε κάποιος τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου, προεξάρχοντος του αντιπροέδρου της κυβέρνησης και του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου θα θεωρούσε ότι βρίσκεται σε μια άλλη χώρα που οι πολίτες έχουν λυμένα τα οικονομικά τους προβλήματα. Και μάλιστα ότι φρόντισε να τα επιλύσει η παρούσα κυβέρνηση. H πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική και σε αντίθεση με τα όσα αναφέρει η κυβέρνηση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα όσα ξανανακοινώθηκαν χθες για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος της χώρας:

– Πρόγραμμα ανακαίνισης κατοικιών με προτεραιότητα τα παλαιά κλειστά σπίτια

-Επιστροφή δύο ενοικίων για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές ανεξαρτήτως εισοδήματος

– Αναβάθμιση κρατικών κτιρίων σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές ώστε να δημιουργηθούν κατοικίες για δημόσιους υπαλλήλους

– Επιπρόσθετοι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση

– Νέο πλαίσιο κινήτρων για περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της προσιτής στέγης

– Πολεοδομικές ρυθμίσεις για τη γρήγορη μετατροπή υφιστάμενων ακινήτων προς οικιστική χρήση

Όλα λάθος για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης

Παράγοντες της αγοράς, αναφέρουν ότι οι πρωτοβουλίες και τα μέτρα που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση φαίνεται να έρχονται με καθυστέρηση ενώ υποστηρίζουν πώς είναι από ανεπαρκή έως αναποτελεσματικά. Ακόμη και η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) κάνει λόγο για ανεπαρκή μέτρα της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Οι περισσότεροι ειδικοί υποστηρίζουν ότι πρέπει να «πέσουν» άμεσα στην αγορά 200.000 ακίνητα προκειμένου έστω να σταθεροποιηθούν οι τιμές. Αυτό δεν περιλαμβάνεται στα κυβερνητικά μέτρα που έχουν ανακοινωθεί.

Οι ενοικιαστές αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη πίεση, καθώς ξοδεύουν πολύ μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για στέγαση (6 στα 10 νοικοκυριά που νοικιάζουν ξοδεύουν πάνω από 40%) σε σχέση με τους ιδιοκτήτες, ακόμη και σε σχέση με εκείνους που εξοφλούν κάποιο στεγαστικό δάνειο.

Όμως, και οι τελευταίοι φαίνεται να αντιμετωπίζουν πρόβλημα. Περίπου τα μισά νοικοκυριά με στεγαστικό δάνειο δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση. Αν και οι ιδιοκτήτες με στεγαστικό δάνειο είναι σχετικά λίγοι, περίπου 7% του συνόλου του πληθυσμού, η επιβάρυνσή τους είναι πολύ σημαντική.

Ένα άλλο ακανθώδες ζήτημα που η κυβέρνηση δεν αγγίζει επί της ουσίας είναι η τεράστια ακρίβεια που κατακλύζει όλη τη χώρα.

Τα κυβερνητικά στελέχη ανακοίνωσαν ξανά τη σύσταση και λειτουργία Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του
Καταναλωτή. Ακόμη, ο κ. Χατζηδάκης πρόσθεσε ότι θα θεσπιστεί ένα πρόσθετο «εργαλείο» το οποίο θα έχει στα χέρια του ο καταναλωτής για να συγκρίνει τις τιμές.

Το «αγκάθι» της ακρίβειας

Η ακρίβεια αναδεικνύεται ως το κυρίαρχο κοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο, με περισσότερους από 8 στους 10 πολίτες να δηλώνουν ότι έχουν επηρεαστεί πολύ ή αρκετά από την άνοδο των τιμών, ενώ το 74% αναφέρει ότι η αγοραστική του δύναμη έχει επιδεινωθεί τα τελευταία δύο χρόνια, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της νέας Έρευνας Γνώμης Καταναλωτών που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών (ΕΕΑ), από την εταιρεία RASS.

Παράλληλα, σχεδόν 8 στους 10 πολίτες έχουν αναγκαστεί να μειώσουν δαπάνες, ακόμη και σε βασικές κατηγορίες όπως τρόφιμα, ενέργεια και υπηρεσίες υγείας.

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα κινείται σταθερά γύρω στο 2,5%-3% σε ετήσια βάση, κι όμως, για τα περισσότερα νοικοκυριά, το κόστος ζωής συνεχίζει να ανεβαίνει με ρυθμούς που τα κυβερνητικά μέτρα δεν προλαβαίνουν  ή και δεν αγγίζουν.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο πληθωρισμός «δεν πέφτει αρκετά». Είναι ότι έχει παγιωθεί στα τρόφιμα, στη στέγη και στις υπηρεσίες. Εκεί όπου δεν υπάρχει περιθώριο προσαρμογής.

Μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι κατά τους τελευταίους 17 μήνες, η Ελλάδα βρίσκεται τους 15 από αυτούς πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης σε όρους πληθωρισμού και μόλις 2 από…κάτω.

Είναι προφανές ότι υπάρχει μια αρνητική διεθνής συνθήκη η οποία επηρεάζει και τη χώρα μας. Εξίσου προφανές είναι πως υπάρχουν προβλήματα εντός της ελληνικής αγοράς, τα οποία η κυβέρνηση είτε έχει αφήσει άλυτα, είτε έχει οδηγηθεί σε ανεπαρκείς λύσεις, κάτι το οποίο αποτυπώνεται και στο τελικό αποτέλεσμα.

Για αυτό και πέραν της οικονομικής πραγματικότητα και των συνεχιζόμενων ανατιμήσεων, η ακρίβεια έχει…περάσει και στην ψυχολογία των Ελλήνων καταναλωτών.

Παραμένει πρόβλημα η ανεργία

Έτερο ζήτημα σχετίζεται και με την αγορά εργασίας

Ο κ. Σκέρτσος υπερηφανεύτηκε χθες ότι «στην αγορά εργασίας καταγράφηκε ίσως η πιο κρίσιμη σύγκλιση. Από την τελευταία θέση της Ευρώπης το 2019, με ανεργία 17,5%, η Ελλάδα έφτασε το 2025 στο 8,2%, μειώνοντας την απόσταση από τον μέσο όρο της ευρωζώνης στις 1,9 μονάδες και αφήνοντας πίσω μας Ισπανία, Σουηδία, Φινλανδία. Η ανεργία δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι η μεγαλύτερη κοινωνική ανισότητα. Και η μείωσή της είναι πράξη κοινωνικής δικαιοσύνης».

Την ίδια στιγμή, οι γυναίκες παραμένουν τα κύρια θύματα της ανεργίας, με το ποσοστό τους να είναι σταθερά υψηλότερο από αυτό των ανδρών κοντά στις 4 μονάδες και πλέον

Επίσης, η ανεργία των νέων παραμένει σταθερά υψηλή, με το ποσοστό της να κινείται πέριξ του 20%.

Μισθοί: Αρνητικά τα στοιχεία για την Ελλάδα

Πρόβλημα υπάρχει και με τους μισθούς, παρά τις ονομαστικές αυξήσεις που έχουν λάβει χώρα. Σε σύγκριση με το 2009 – το τελευταίο έτος πριν την είσοδο της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης για την χρηματοδότηση των ελλειμμάτων της – τα νοικοκυριά στις περισσότερες χώρες έχουν σήμερα υψηλότερο διαθέσιμο εισόδημα. Η Ισπανία βρίσκεται περίπου στο +6,5%, η Κύπρος και η Πορτογαλία έχουν φτάσει το 14% και το 16% αντίστοιχα. Η Ιρλανδία καταγράφει βελτίωση που φτάνει το +21%. Ελλάδα (-15%) και Ιταλία (-0,7%), είναι οι μόνες χώρες της κρίσης που δεν έχουν ανακτήσει τα εισοδηματικά επίπεδα του 2009.

Το ΑΕΠ κατά κεφαλήν σε όρους αγοραστικής δύναμης, που αποτελεί δείκτη οικονομικής δραστηριότητας, επίσης εμφανίζει σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε. Η Ελλάδα ήταν ανάμεσα στις χώρες με το χαμηλότερο ΑΕΠ κατά κεφαλήν (69% του μέσο όρου της Ε.Ε.), ύστερα από τη Βουλγαρία (66%) και τη Λετονία (68%).

Αντιθέτως, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. διαμορφώνεται το ΑΕΠ κατά κεφαλήν στο Λουξεμβούργο (245%) και στην Ιρλανδία (221%), ενώ ακολουθεί με σαφή απόσταση η Ολλανδία (134%).

Παράλληλα και τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν για ακόμα μια φορά ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην «ουρά» των Ευρωπαϊκών κρατών σε σχέση με το μέσο μισθό, αλλά στην κορυφή όσον αφορά τις τιμές των βασικών προϊόντων.

Η Ελλάδα καταγράφει τη δεύτερη χαμηλότερη μέση ετήσια αμοιβή πλήρους απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με περίπου 18.000 ευρώ, πάνω μόνο από τη Βουλγαρία που έχει 15.400 ευρώ μέσο μισθό.

Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται σε 39.800 ευρώ, ενώ χώρες με παρόμοιο πληθυσμιακό και παραγωγικό προφίλ, βρίσκονται σε πολύ υψηλότερες θέσεις. Η Ισπανία έχει μέση ετήσια αμοιβή πλήρους απασχόλησης 40.800 ευρώ και η Ιταλία 23.500 ευρώ.

Πάντως, μια περυσινή έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής αναφερόταν στο ότι στην Ελλάδα θα χρειαστούμε από 5-7 χρόνια για να «πιάσουμε» τους μισθούς του 2007.

Το κενό ΦΠΑ και η παραοικονομία

Επίσης, η κυβέρνηση επαίρεται για τη φορολογική δικαιοσύνη, «όπου το κενό ΦΠΑ μειώθηκε από το 29% το 2017 κάτω από το 9% το 2025, φέρνοντάς μας ουσιαστικά στο ευρωπαϊκό επίπεδο», σύμφωνα με τον κ. Σκέρτσο. Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι η βελτίωση οφείλεται -κατά κύριο λόγο- στην αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και στην εφαρμογή του του μέτρου με το MyPOS, το οποίο θα έπρεπε να εφαρμοστεί εδώ και χρόνια.

Ξεπερνά τα 40-45 δισεκατομμύρια ευρώ η παραοικονομία στην Ελλάδα, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 18% του ΑΕΠ της χώρας.

Αν και μειώθηκε τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να βρίσκεται ψηλά, καθώς τα μετρητά παραμένουν η κυρίαρχη μέθοδος πληρωμής, αντιπροσωπεύοντας, σύμφωνα με στοιχεία του ΚΕΠΕ, πάνω από 4 στα 10 ευρώ της αξίας των συναλλαγών.