Σαν σήμερα, 16 Ιανουαρίου 1972: Τρένα συγκρούονται έξω από την Λάρισα – 17 νεκροί και 38 τραυματίες

Η 16η Ιανουαρίου του 1972 ξημέρωσε ως μια τυπική, παγωμένη Κυριακή του χειμώνα. Για τους επιβάτες της ταχείας «Ακρόπολις Εξπρές», το ταξίδι από το Μόναχο προς την Αθήνα πλησίαζε στο τέλος του, φέρνοντας μαζί του την προσμονή της επιστροφής στην πατρίδα. Για άλλους, που είχαν επιβιβαστεί στην ταπεινή «πόστα» 121 από την Αθήναμε προορισμό τη Θεσσαλονίκη, το ταξίδι ήταν μια διαδρομή ρουτίνας. Κανείς τους δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ανάμεσα στους σταθμούς του Δοξαρά και των Ορφανών, στη θεσσαλική γη, η μοίρα είχε στήσει μια φονική παγίδα από σίδερο και ανθρώπινα λάθη.

Εκείνο το απόγευμα, στις 16:55, ο χρόνος σταμάτησε απότομα. Η μετωπική σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών δεν ήταν απλώς ένα δυστύχημα· ήταν μια εθνική πληγή που αποκάλυψε με τον πιο σκληρό τρόπο τις παθογένειες ενός συστήματος που βασιζόταν περισσότερο στην τύχη και στις φωνές των σταθμαρχών μέσω τηλεφώνου, παρά στην τεχνολογία και την ασφάλεια.

Η αίγλη του «Ακρόπολις» και η μοιραία διασταύρωση

Το «Ακρόπολις Εξπρές» ήταν το καμάρι των σιδηροδρόμων της εποχής. Ένα τρένο διεθνών προδιαγραφών που συνέδεε την καρδιά της Ευρώπης με την ελληνική πρωτεύουσα, μεταφέροντας κυρίως Έλληνες μετανάστες, φοιτητές και τουρίστες. Από την άλλη πλευρά, η αμαξοστοιχία 121, η λεγόμενη «πόστα», ήταν το τρένο της γραμμής, γεμάτο με ανθρώπους του μεροκάματου και φαντάρους που επέστρεφαν στις μονάδες τους.

Το δίκτυο εκείνη την εποχή ήταν εξ ολοκλήρου μονής γραμμής. Η ασφαλής κίνηση των τρένων βασιζόταν στη στενή συνεργασία των σταθμαρχών, οι οποίοι έπρεπε να συντονίζουν τις «διασταυρώσεις». Ένα τρένο έπρεπε να περιμένει σε μια παρακαμπτήριο μέχρι να περάσει το άλλο που ερχόταν από την αντίθετη κατεύθυνση. Εκείνη την Κυριακή, το «Ακρόπολις» παρουσίαζε καθυστέρηση. Η κρίσιμη απόφαση για το πού θα γινόταν η διασταύρωση έμελλε να γίνει το επίκεντρο μιας τραγικής παρεξήγησης.

Μια ασυνεννοησία γραμμένη με αίμα

Στο επίκεντρο της τραγωδίας βρέθηκαν δύο άνθρωποι: ο σταθμάρχης του Δοξαρά και ο σταθμάρχης των Ορφανών. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες και τα μετέπειτα δικαστικά έγγραφα, οι δύο άνδρες διαφώνησαν έντονα για το ποιο τρένο έπρεπε να προηγηθεί. Ο ένας θεωρούσε ότι η «πόστα» έπρεπε να περιμένει στα Ορφανά, ενώ ο άλλος πίστευε ότι το «Ακρόπολις» θα έπρεπε να σταματήσει στον Δοξαρά.

Μέσα στην ένταση της στιγμής και την πίεση να τηρηθούν τα δρομολόγια, η επικοινωνία κατέρρευσε. Τα δύο σιδερένια θηρία ξεκίνησαν το ένα προς το άλλο στην ίδια τροχιά. Η ορατότητα ήταν περιορισμένη λόγω της μορφολογίας του εδάφους και των στροφών της γραμμής. Οι μηχανοδηγοί, ανυποψίαστοι για το τι ερχόταν κατά πάνω τους, ανέπτυξαν ταχύτητα για να καλύψουν τον χαμένο χρόνο. Όταν τελικά είδαν ο ένας τα φώτα του άλλου μέσα στο σούρουπο, ήταν ήδη πολύ αργά. Η απόσταση δεν επέτρεπε κανέναν ελιγμό σωτηρίας.

Η μέρα που η θηριώδης υπερταχεία, «Ακρόπολις Εξπρές», θέρισε 4 βαγόνια και 17 ψυχές

Η σύγκρουση και η κόλαση στον κάμπο

Ο θόρυβος της σύγκρουσης περιγράφηκε από τους κατοίκους των γύρω χωριών σαν μια ισχυρή έκρηξη που συγκλόνισε την περιοχή. Η βαριά ντιζελομηχανή του «Ακρόπολις» κυριολεκτικά ισοπέδωσε τα πρώτα βαγόνια της επιβατικής αμαξοστοιχίας. Η μάζα των σιδηρικών μετατράπηκε σε μια άμορφη στοίβα, εγκλωβίζοντας στα συντρίμμια δεκάδες ανθρώπους.

Το σκηνικό που αντίκρισαν οι πρώτοι χωρικοί που έτρεξαν να βοηθήσουν ήταν εφιαλτικό. Μέσα στο σκοτάδι και το τσουχτερό κρύο, ακούγονταν κραυγές βοήθειας και θρήνοι. Οι λαμαρίνες είχαν γίνει μια θανάσιμη παγίδα. Η έλλειψη σύγχρονων μέσων διάσωσης έκανε το έργο των αρχών ακόμα πιο δύσκολο. Χρειάστηκαν ώρες για να απεγκλωβιστούν οι τραυματίες και να ανασυρθούν οι νεκροί. Ο τελικός απολογισμός ήταν βαρύς: 17 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους και οι μηχανοδηγοί, ενώ 38 τραυματίστηκαν σοβαρά, πολλοί από τους οποίους έμειναν με μόνιμες αναπηρίες.

Πηγή: athensmagazine.gr