Δημοτικό Συμβούλιο: θέματα ή θεάματα

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ουσιαστική μετατόπιση στη δημόσια λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου, αντί να γίνεται πρωτίστως αντιληπτές ως χώρος λήψης αποφάσεων, συχνά αντιμετωπίζονται ως δημόσιο βήμα αντιπαράθεσης. Η πολιτική, αντί να οργανώνεται γύρω από τη σύνθεση και τη λύση, διολισθαίνει εύκολα στο θέαμα.

Η εικόνα είναι γνώριμη: διαδοχικές τοποθετήσεις υψηλών τόνων, προσωπικές αιχμές, γενικευμένος καταγγελτικός λόγος. Παρεμβάσεις που απευθύνονται λιγότερο στο συλλογικό όργανο και περισσότερο στο επόμενο οπτικό ή ψηφιακό απόσπασμα. Η συνεδρίαση μετατρέπεται σε διαδικασία διαρκούς έκθεσης αντί για εργαλείο πολιτικής επεξεργασίας.

Το φαινόμενο δεν είναι αθώο. Όταν η ένταση γίνεται κυρίαρχος τρόπος πολιτικής έκφρασης, η τεκμηρίωση υποχωρεί και η σύνθεση δυσκολεύει.
Η πολιτική που αποκτά χαρακτηριστικά performance ώστε να προσφέρει μια πιο “ζωντανή” δημόσια εικόνα, τελικά υπονομεύει τη θεσμική σοβαρότητα και την ανθεκτικότητα της αυτοδιοίκησης.
Η διοίκηση μετατρέπεται σε θέαμα, οι πολίτες σε “κοινό” και ο δήμος σε σκηνικό.

Στην αυτοδιοίκηση, αυτό έχει συγκεκριμένο κόστος. Το δημοτικό συμβούλιο δεν είναι χώρος γενικής διαμαρτυρίας, είναι θεσμικό όργανο διοίκησης. Όταν η διαδικασία της συνεδρίασης εξαντλείται σε μακροσκελείς αντιπαραθέσεις, η ενέργεια που θα μπορούσε να επενδυθεί στην ουσιαστική επεξεργασία πολιτικών καταναλώνεται αλλού. Η πόλη μπορεί να αποφασίζει, αλλά πληρώνει με φθορά στη σοβαρότητα του δημόσιου διαλόγου.

Υπάρχει και μια λιγότερο ορατή συνέπεια: η απομάκρυνση του πολίτη. Όχι επειδή υπάρχει διαφωνία — αυτή είναι συστατικό της δημοκρατίας. Αλλά επειδή η επανάληψη της έντασης δημιουργεί την αίσθηση ότι ο θόρυβος υποκαθιστά την πολιτική δουλειά. Και τότε το ενδιαφέρον χάνεται, όπως χάνεται πάντοτε όταν η ουσία συγχέεται με την εικόνα της.

Η πολιτική αντιπαράθεση είναι αναγκαία. Χωρίς αυτήν δεν υπάρχει έλεγχος. Όταν όμως μετατρέπεται σε αυτοσκοπό, η λειτουργία των θεσμών φθείρεται. Η αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργήσει με τους όρους της τηλεοπτικής συζήτησης. Δεν μπορεί να οργανώνεται γύρω από το «να ακουστώ», όταν το ζητούμενο είναι το «να αποφασίσουμε μαζί».

Από τη θέση ευθύνης που συνοδεύει τη λειτουργία ενός προεδρείου, γίνεται σαφές ότι η θεσμική σοβαρότητα δεν είναι απουσία πολιτικού σθένους. Είναι επιλογή πολιτικής ωριμότητας. Το δημοτικό συμβούλιο οφείλει να αντέχει στη διαφωνία χωρίς να την αναπαράγει ως θέαμα.

Σε μια περίοδο γενικευμένης δυσπιστίας απέναντι στην πολιτική, η αυτοδιοίκηση μπορεί να λειτουργήσει αντίρροπα. Με λιγότερη σκηνοθεσία και περισσότερη ουσία. Με λιγότερες εντυπώσεις και περισσότερη πολιτική ευθύνη. Οι πόλεις δεν έχουν ανάγκη από συνεδριάσεις που εντυπωσιάζουν, αλλά από διαδικασίες που εμπεδώνουν εμπιστοσύνη.

Γιατί η συνεδρίαση ενός δημοτικού συμβουλίου δεν κρίνεται από τον χρόνο που διαρκεί, αλλά από το βάθος που αφήνει.

Καρυστιανού Γκολφινοπούλου Γαρυφαλλιά – Πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου