Το 2026 γκρεμίζει τη μεταπολίτευση

Το 2026 προδιαγράφεται ως ένα σημείο καμπής για το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Όχι λόγω μιας μεμονωμένης εκλογικής αναμέτρησης ή ενός θεαματικού γεγονότος, αλλά επειδή ωριμάζουν ταυτόχρονα κοινωνικές, πολιτικές και τεχνολογικές διεργασίες που δύσκολα μπορούν πλέον να αγνοηθούν.

Η μεταπολιτευτική πολιτική σκηνή, όπως διαμορφώθηκε από το 1974 και μετά, στηρίχθηκε σε σταθερούς άξονες. Ισχυρά κόμματα, σαφείς ιδεολογικές ταυτότητες, οικογενειακές πολιτικές διαδρομές και μια συγκεκριμένη σχέση εκπροσώπησης με την κοινωνία. Αυτοί οι άξονες δεν καταρρέουν απότομα, αλλά φθείρονται σταδιακά. Και αυτή η φθορά γίνεται πλέον ορατή σε όλο και περισσότερα στρώματα της κοινωνίας.

Οι παραδοσιακοί διαχωρισμοί αριστεράς, κέντρου και δεξιάς δεν παύουν να υπάρχουν ως ιστορικές αναφορές, όμως χάνουν την ικανότητά τους να εξηγήσουν τις πραγματικές αγωνίες των πολιτών. Η καθημερινότητα, η ανασφάλεια, η αίσθηση αδικίας και η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς μετατοπίζουν το ενδιαφέρον από τις ταμπέλες στις αξίες. Διαφάνεια, δικαιοσύνη και ευημερία για τους πολλούς αναδεικνύονται σε κοινό παρονομαστή, ανεξάρτητα από ιδεολογικές καταβολές.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ανάδυση νέων πολιτικών φορέων μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη. Φορέων που δεν κουβαλούν απαραίτητα ιδεολογική καθαρότητα ή ιστορικό βάρος, αλλά επιχειρούν να εκφράσουν μια κοινωνική ανάγκη που μέχρι σήμερα έμενε χωρίς πειστική εκπροσώπηση. Η απουσία «πολιτικών τζακιών» πλέον δεν φαντάζει απλά ως επικοινωνιακό πλεονέκτημα, αλλά αποτελεί για πολλούς πολίτες προϋπόθεση αξιοπιστίας.

Ιδιαίτερο ρόλο σε αυτή τη μετάβαση διαδραματίζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όχι ως ουδέτερα εργαλεία, αλλά ως χώροι πολιτικής ζύμωσης που ξεφεύγουν από τον έλεγχο του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος. Εκεί διαμορφώνονται νέες ταυτότητες, αναδεικνύονται πρόσωπα χωρίς κομματική διαδρομή και παράγεται πολιτικός λόγος έξω από τα φίλτρα της κλασικής διαμεσολάβησης. Με όλες τις αντιφάσεις και τους κινδύνους τους, τα σόσιαλ μίντια λειτουργούν ως καταλύτης αλλαγής.

Το ερώτημα δεν είναι αν το πολιτικό σκηνικό θα αλλάξει, αλλά προς ποια κατεύθυνση και με ποιους όρους. Η ανάγκη για αλλαγή από μόνη της δεν εγγυάται καλύτερη πολιτική. Απαιτεί ωριμότητα, θεσμική συνείδηση και συλλογική ευθύνη. Αν όμως η κοινωνική δυναμική που διαμορφώνεται βρει έκφραση με ουσία και όχι με ευκολίες, τότε το 2026 μπορεί να καταγραφεί ως η αρχή μιας νέας πολιτικής περιόδου, διαφορετικής όχι μόνο σε πρόσωπα, αλλά και σε νοοτροπία.

Απόστολος Ράιδος