Γιατί κινητοποιείται η Αυτοδιοίκηση; Ανάγκη των καιρών ή επιλογή επιβίωσης;

Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Αντίθετα, προσπαθεί να αποτυπώσει τη θέση στην οποία έχουν περιέλθει οι δήμοι της χώρας.

Οι κινητοποιήσεις της Αυτοδιοίκησης δεν εκκινούν από πολιτική σκοπιμότητα ούτε από διάθεση αντιπαράθεσης. Είναι η κορύφωση μιας μακράς περιόδου κατά την οποία οι δήμοι καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξανόμενες απαιτήσεις, με περιορισμένους πόρους και διαρκώς μειούμενο προσωπικό.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της καθημερινότητας των πολιτών: καθαριότητα, κοινωνική πολιτική, πολιτική προστασία, υποδομές, στήριξη των τοπικών κοινωνιών σε περιόδους κρίσης. Κι όμως, τα διαχρονικά προβλήματα παραμένουν άλυτα.

Προβλήματα που δεν είναι σημερινά. Έχουν βαθιές ρίζες και άρχισαν να διογκώνονται από την περίοδο των μνημονιακών ρυθμίσεων, όταν οι δήμοι κλήθηκαν να απορροφήσουν μεγάλες περικοπές πόρων, αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς και ένα κύμα αποχωρήσεων προσωπικού χωρίς δυνατότητα αναπλήρωσης. Από τότε, η Αυτοδιοίκηση λειτουργεί σε ένα καθεστώς διαρκούς πίεσης, με μειωμένες δυνατότητες παρέμβασης και με ευθύνες που αυξάνονταν, χωρίς να αποκαθίσταται αντίστοιχα η χρηματοδότηση και η στελέχωση. Η σημερινή κατάσταση δεν είναι αποτέλεσμα μιας στιγμής, αλλά το συσσωρευμένο αποτέλεσμα επιλογών και περιορισμών που ποτέ δεν αντιμετωπίστηκαν στη ρίζα τους. Γι’ αυτό και η συζήτηση σήμερα δεν αφορά απλώς βελτιώσεις, αλλά την ανάγκη ουσιαστικής επανεκκίνησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Το ζήτημα των οικονομικών είναι καθοριστικό. Οι δήμοι δεν ζητούν προνόμια, αλλά τη δυνατότητα να ανασάνουν οικονομικά και να σχεδιάζουν με σταθερότητα. Χωρίς επαρκή χρηματοδότηση, η Αυτοδιοίκηση εγκλωβίζεται στη διαχείριση της καθημερινής φθοράς. Την ίδια στιγμή, η υποστελέχωση έχει λάβει πλέον δομικά χαρακτηριστικά. Αν δεν υπάρξουν ουσιαστικές προσλήψεις, σε λίγα χρόνια βασικές δημοτικές υπηρεσίες κινδυνεύουν να καταστούν ανενεργές, με άμεσες συνέπειες για τους πολίτες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για τον νέο Κώδικα της Αυτοδιοίκησης μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία, υπό την προϋπόθεση ότι θα γίνει με όρους ουσίας και όχι στείρας πολιτικής αντιπαράθεσης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν τελικά και προοπτικά ενισχύεται πραγματικά ο ρόλος και η προοπτική των δήμων.

Το διακύβευμα, λοιπόν, δεν είναι απλώς αν οι δήμοι θα μπορέσουν να “αντέξουν” ακόμη μία δύσκολη χρονιά.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Πολιτεία επιλέγει μια Τοπική Αυτοδιοίκηση ενεργή, ισχυρή και αποτελεσματική ή μια Αυτοδιοίκηση περιορισμένων ρόλων, που απλώς διαχειρίζεται την καθημερινή φθορά. Η κινητοποίηση της ΚΕΔΕ στέλνει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα, ότι οι δήμοι δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ως ο αποδέκτης όλων των προβλημάτων χωρίς τα αναγκαία εργαλεία.

Αν θέλουμε πόλεις ανθεκτικές, κοινωνίες με συνοχή και κράτος που να στέκεται κοντά στον πολίτη, τότε η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν είναι επιλογή τακτικής, αλλά στρατηγική απόφαση.

Και αυτή η απόφαση δεν μπορεί να αναβάλλεται άλλο…

Βασίλης Ραούλης