Δεν φτωχύναμε μόνο σε χρήμα

Της Καρυστιανού-Γκολφινοπούλου Γαρυφαλλιάς

Η κρίση δεν είναι πια μόνο οικονομική. Είναι κρίση προσανατολισμού και έλλειψη πίστης πως το αύριο θα είναι καλύτερο από σήμερα.

Οι Έλληνες δηλώνουν φτωχοί. Και πράγματι, η στατιστική τους δικαιώνει: η αγοραστική τους δύναμη έχει υποχωρήσει, τα ενοίκια πιέζουν, ο πληθωρισμός κατατρώει τον μισθό πριν προλάβει να μπει στην τράπεζα. Όμως, κάτι βαθύτερο κρύβεται πίσω από αυτήν την κοινή αίσθηση παρακμής- κάτι που δεν εξηγείται μόνο με αριθμούς. Για πρώτη, ίσως, φορά μετά την συγκρότηση του ελληνικού κράτους και σε ειρηνική περίοδο, δεν αισθανόμαστε ότι πηγαίνουμε προς το καλύτερο.

Αυτή είναι η πραγματική υποβάθμιση- όχι η στέρηση των υλικών, αλλά η διάρρηξη της πεποίθησής μας ότι η ζωή των παιδιών μας θα είναι πιο άνετη, πιο ανοικτή, πιο ευρύχωρη από την δική μας. Η Ελλάδα, από την ίδρυσή της και έπειτα, είχε ως συνεκτικό ιστό μια αίσθηση διαρκούς ανόδου: από την ελευθερία στην ανασυγκρότηση, από τον αναλφαβητισμό στην εκπαίδευση, από το χωριό στην πόλη, από την δραχμή στο ευρώ. Ακόμα και όταν τα βήματα ήταν οδυνηρά, υπήρχε μια συλλογική πυξίδα που έδειχνε προς τα πάνω. Μια πυξίδα που τώρα μοιάζει να έχει σπάσει.

Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν ευκαιρίες· είναι ότι δεν τις πιστεύουμε. Ο νέος που δουλεύει σε δύο δουλειές ημιαπασχόλησης για να πληρώσει το ενοίκιο, ο μικρομεσαίος που νιώθει πως κάθε ρύθμιση τον επιβαρύνει, ο συνταξιούχος που βλέπει τα παιδιά του να φεύγουν στο εξωτερικό- όλοι συμμερίζονται την ίδια αδιόρατη αίσθηση στασιμότητας. Δεν φταίει μόνο η οικονομία, αλλά ότι η πρόοδος έχει πάψει να είναι το κοινό μας όνειρο. Γίναμε μια κοινωνία που μετράει μόνο εισοδήματα, όχι προσδοκίες.

Η φτώχεια, λοιπόν, δεν είναι μόνο ζήτημα πορτοφολιού, αλλά και οράματος. Κάποτε, η γενιά των παππούδων αλλά και των γονιών μας (για τους ωριμότερους εξ ημών) μπορούσε να στερείται, μα ήξερε το γιατί: για να σπουδάσει το παιδί, για να χτίσει το σπίτι, για να σταθεί όρθια η οικογένεια. Σήμερα, το «γιατί» έχει χαθεί. Η πολιτική αντιπαράθεση, αντί να ανασυστήσει ένα όραμα ανόδου, εγκλωβίζεται σε μικρές παροχές, συμβολικά επιδόματα, φορολογικές εκπτώσεις. Κανείς δεν φαίνεται να υπόσχεται κάτι πιο μεγάλο από την πρόσκαιρη αντιμετώπιση της καθημερινότητας.

Κι όμως, το έλλειμμα δεν είναι μόνο ελληνικό. Είναι χαρακτηριστικό πολλών δυτικών κοινωνιών που βλέπουν το μέλλον τους ως μικρότερο από το παρελθόν τους. Η Ελλάδα απλώς το βιώνει πιο έντονα, διότι η συλλογική της αυτοαντίληψη στηριζόταν πάντα  στη δυναμική της βελτίωσης. Αν αυτό χαθεί, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό, είναι υπαρξιακό.

Δεν χρειαζόμαστε ψευδοαισιοδοξία, ούτε άλλα «εθνικό σχέδιο» όμορφα παρουσιασμένο σε PowerPoint. Χρειάζεται να ξαναβρούμε το νήμα που ενώνει την προσωπική προσπάθεια με τη συλλογική προοπτική. Να πιστέψουμε ότι το να ζεις εδώ μπορεί να σημαίνει κάτι περισσότερο από το να επιβιώνεις.

Διότι, στο τέλος, οι λαοί δεν προχωρούν επειδή πλουτίζουν. Πλουτίζουν επειδή προχωρούν

• Η Καρυστιανού Γκολφινοπούλου Γαρυφαλλιά είναι Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Λάρισας