Νίκος Σαμαράς: “Το επίπεδο πολιτισμού μιας πόλης κρίνεται από το τη συμπεριφορά των κατοίκων της στην καθημερινότητά”

Ο καλλιτέχνης Νίκος Σαμαράς δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις.

Πριν λίγο καιρό η νέα του ατομική έκθεση που φέρει τον τίτλο “Mirage” κρεμάστηκε στους τοίχους της ΔΛ γκαλερί και ήταν αυτή η αφορμή για να τα πούμε και πάλι από κοντά, ξεφεύγοντας από τα συνηθισμένα…

Συνέντευξη στον Λευτέρη Παπαστεργίου

Πως εμπνευστήκατε την νέα σας δουλειά;

Η σύγχρονη Αρχιτεκτονική είναι πηγή έμπνευσης στην τωρινή δουλειά μου.

Πάντα με γοήτευε ο δομημένος χώρος σαν αποτέλεσμα προσωπικής έμπνευσης. Την φύση αντιθέτως ουδέποτε αισθάνθηκα την ανάγκη να αντιγράψω μιας και την τελειότητά της δεν θα μπορούσα να φθάσω. Κοιτώντας παλαιότερη δουλειά μου το πρώτο που παρατηρώ είναι ότι φορτώνω το τελάρο με περιττές λεπτομέρειες φλυαρώντας ασκόπως, χάνοντας την ουσία των πραγμάτων. Θα έλεγα  δε ότι αν τα δούλευα σήμερα δεν θα μπορούσα να προσθέσω ούτε μία γραμμή, αντιθέτως θα αφαιρούσα πολλές.

Τι είναι η έμπνευση;

Είναι το αποτέλεσμα μιας ιδέας χωρίς προσωπική συνειδητή επιδίωξη και που εμφανίζεται ξαφνικά.

Πως «συναντιέται» η δική σας έμπνευση με το δικό μου μάτι; Τι είναι αυτό που κάνει το δικό μου μάτι, του θεατή, να αγαπήσει την έμπνευσή σας;

Αυτό που δυσχεραίνει το ευρύ κοινό να έλθει σε επαφή και να κατανοήσει ένα εικαστικό έργο είναι το γεγονός ότι στην Ελλάδα υπάρχει απουσία μιας καλά δομημένης και οργανωμένης εικαστικής παιδείας. Έτσι χωρίς να θέλω να προσβάλω τον θεατή, το μόνο κριτήριο για να αισθανθεί και όχι για να κατανοήσει ένα έργο τέχνης είναι οι οπτικές προσλαμβάνουσες από αυτό. Αυτό που σημαντικά βοηθάει είναι και η αναφορά του καλλιτέχνη στο ίδιο του το έργο.

Δεν πιστεύω στην στρατευμένη τέχνη

Το ταξίδι της τέχνης είναι πάντα διαφορετικό, ακόμα και αν ο δημιουργός είναι ο ίδιος;

Κάθε φορά που καταπιάνομαι με ένα θέμα το ίδιο με οδηγεί και με ποιο τρόπο θα εκφραστώ. Το τελάρο, το video, η κατασκευή ήτα τα μέσα που κατά καιρούς χρησιμοποιούσα. Δεν είμαι από τους καλλιτέχνες που δημιουργούν κλισέ. Η ενότητα mirage” και με τον τρόπο που αποδόθηκαν θα κάνει τον κύκλο της. Κάτι άλλο θα προκύψει και που θα είναι η εξέλιξα αυτής. Ποιο τρόπο και ποια μέσα θα χρησιμοποιήσω, οδηγός τις περισσότερες φορές το ίδιο το θέμα.

Ποια είναι η αναγκαιότητα που γεννάει την τέχνη;

Δεν μπορώ να  πω κάτι σαν κανόνα. Το βέβαιο είναι πως κάθε φορά υπάρχει κάτι που δημιουργεί την ανάγκη για να παραχθεί ένα έργο τέχνης. Υπάρχουν τόσα πράγματα που συμβαίνουν γύρω μας που στέκουν εκεί και το μόνο που μένει είναι να τα δεις και με τον τρόπο σου να τα αποδώσεις. Η αλήθεια είναι πως δεν βλέπουμε όλοι οι άνθρωποι το ίδιο πράγμα με τον ίδιο τρόπο. Διαφέρει η οπτική ματιά και περισσότερο ίσως του καλλιτέχνη. 

Ποιος ο ρόλος της τέχνης στις μέρες μας, όπου όλα μοιάζουν να ανατρέπονται και να μην υπάρχουν σταθερές;

Αυτό που λέγεται ότι σε περιόδους κρίσης ανθίζει η τέχνη δεν ξέρω πόσο αλήθεια είναι. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι ο καλλιτέχνης βρίσκεται εδώ για να καταδείξει κάποιο πρόβλημα και όχι για να δώσει λύση. Υπάρχουν άλλοι αρμόδιοι να το κάνουν. Άλλωστε δεν πιστεύω στην στρατευμένη τέχνη. Από όλο αυτό πάντως θα βγει και κάτι καλό και που θα αφορά την τέχνη. Η θέση και η οπτική που βλέπαμε τα πράγματα είχε πάρει λάθος δρόμο. Ακόμη και οι τιμές στα έργα τέχνης δεν ήταν σε λογικά πλαίσια. Είχαμε “ξεφύγει”. Δεν θα αναφερθώ στο πως ζούσαμε και για την πρότερη συμπεριφορά μας. Έχουν ειπωθεί πολλά και είναι πλέον γνωστά.

Ποιο είναι το πιο όμορφο συναίσθημα στη διαδικασία μιας δημιουργίας σας;

Η “έκπληξη”. Το στοιχείο της έκπληξης για μένα είναι το προσδοκώμενο.

Πως θα χαρακτηρίζατε το επίπεδο του πολιτισμού στην πόλη μας;

Δείκτης προόδου ενός τόπου δεν είναι η άνθηση της αστικής, αγροτικής ή προσωπικής οικονομίας – περιουσίας, αλλά το πνευματικό επίπεδο των κατοίκων της. Το επίπεδο πολιτισμού μιας πόλης κρίνεται από το σύνολο της συμπεριφοράς των κατοίκων της στην καθημερινότητά τους. Τα τελευταία χρόνια γίνεται τεράστια προσπάθεια από την αντιδημαρχία πολιτισμού με πληθώρα εκδηλώσεων, καθώς δίνεται βήμα σε καλλιτεχνικές ομάδες αλλά και μεμονωμένους καλλιτέχνες να προβάλλουν την δουλειά τους. Σ’ αυτό συμβάλλουν και άλλοι φορείς πολιτισμού όπως η Δημοτική Πινακοθήκη όπου παρατηρείται αξιόλογη δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια, το Θεσσαλικό Θέατρο, ο Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου, αλλά και ιδιωτικές πρωτοβουλίες όπως είναι η CASK με συνεχή παρουσία στα εικαστικά εδώ και έξι χρόνια, η γκαλερί του WISEDOG, το Γαλλικό Ινστιτούτο. Θα έλεγα πάντως πως χρειάζεται ακόμη πολύ δουλειά για να χαρακτηριζόμαστε πολιτισμένος λαός καθώς δεν τα έχουμε καταφέρει σε πολλούς τομείς τόσο σε προσωπικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο πόλης στην γενικότερη συμπεριφορά μας.